Türkiye ile Azerbaycan arasındaki enerji iş birliği, yeni bir dönemece giriyor. Başkentte düzenlenen Türkiye-Azerbaycan 5’inci Enerji Forumu, iki ülkenin sadece petrol ve doğal gazda değil, elektrik ve bağlantısallıkta da iddialı projelerini gündeme taşıdı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Azerbaycan Enerji Bakanı Parviz Şahbazov‘un katıldığı forumda, Avrupa’ya kadar uzanacak üç kritik elektrik hattının sinyali verildi.
Enerjide İş Birliği Petrolün Ötesine Geçiyor
Forumun açılış oturumunda konuşan Bakan Alparslan Bayraktar, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin güçlü bir kardeşlik temelinde ilerlediğini vurguladı. Bayraktar, enerjinin iki ülke arasındaki en somut iş birliği alanı olduğunu belirterek, bu iş birliğinin artık madencilik, yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, elektrik piyasaları ile iletim ve dağıtım altyapılarını da kapsadığını söyledi.
Küresel enerji sektöründe elektriğin giderek merkezi bir konuma geldiğine dikkat çeken Bayraktar, sanayi, ulaşım, binalar ve günlük yaşamın daha fazla elektrikle buluşmasının elektrik sistemlerinin önemini artırdığını kaydetti. Bu tespit, forumun ana eksenini de oluşturdu: elektrikte bağlantısallık.
Nahçıvan Enterkoneksiyonu ve Yeşil Koridor
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki elektrik bağlantılarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar tüm hızıyla sürüyor. Bakan Bayraktar, Türkiye-Azerbaycan Nahçıvan Enterkoneksiyon Projesi‘nin bu çalışmaların önemli başlıklarından biri olduğunu ifade etti. Proje, Nahçıvan üzerinden Türkiye’ye elektrik iletim hattının kurulmasını hedefliyor.
Bayraktar ayrıca Türkiye, Azerbaycan, Gürcistan ve Bulgaristan’ı kapsayan Yeşil Elektrik Üretimi ve Ticareti Projesi‘ne dikkat çekti. Projeyi daha önce “elektriğin TANAP’ı” olarak nitelendirdiğini hatırlatan Bayraktar, söz konusu çalışmanın bölgesel enerji iş birliği açısından stratejik öneme sahip olduğunu belirtti.
COP31’de İmza Hedefi
Türkiye’nin enerji alanındaki stratejik konumu ve altyapısıyla bölgesel bir merkez ülke olduğunu ifade eden Bayraktar, enterkoneksiyon projelerinin yeni çalışmalarla desteklenerek Türkiye, Azerbaycan, bölge ülkeleri ve Avrupa’nın arz güvenliğine katkı sağlamasının amaçlandığını söyledi. Bayraktar, yeşil elektrik projesinin COP31 kapsamında atılacak imzalarla yeni bir aşamaya taşınmasını hedeflediklerini belirtti.
Antalya’da 9-20 Kasım tarihleri arasında düzenlenecek COP31’e katılımcıları davet eden Bayraktar, Türkiye’nin toplantılarda taahhütlerden eyleme geçilmesi ve 2035’te yüzde 35’lik elektrifikasyon hedefi doğrultusunda ortak kararlar alınması için çalışacağını ifade etti.
Karadeniz’in Altından Avrupa’ya Üçüncü Hat
Forum sonrasında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Bakan Bayraktar, Türkiye ile Azerbaycan’ın üç önemli elektrik projesi üzerinde çalıştığını açıkladı. Bu projeler, bölgesel enerji bağlantılarını güçlendirmeyi amaçlıyor:
- Nahçıvan-Türkiye Enterkoneksiyon Projesi: Nahçıvan üzerinden Türkiye’ye elektrik iletim hattının kurulması.
- Dörtlü Yeşil Enerji Koridoru: Türkiye, Gürcistan, Azerbaycan ve Bulgaristan arasında oluşturulması planlanan yeşil enerji koridoru.
- Karadeniz Altından Avrupa’ya İletim Hattı: Karadeniz’in altından Avrupa’ya uzanması ve Romanya ile Macaristan’a ulaşması planlanan elektrik iletim hattı.
Bayraktar, bu üç hattın hayata geçirilmesiyle Türkiye ve Azerbaycan’ın bölgeye ve dünyaya yeni enerji bağlantıları sunacağını belirtti.
Türk Dünyası Elektrik Ağıyla Birbirine Bağlanabilir
“Elektriğin TANAP’ı” olarak nitelendirilen proje hakkında da değerlendirmelerde bulunan Bayraktar, öncelikle mevcut altyapının kullanılması ve ardından kapasitenin kademeli olarak artırılmasının planlandığını söyledi. Bayraktar, Kazakistan ve Özbekistan ile yapılan anlaşmaların da bu çalışmalarla bir araya getirilmesi halinde elektrik bağlantılarının Türk dünyasını birbirine bağlayabilecek daha geniş bir yapıya dönüşebileceğini ifade etti.
Azerbaycan’dan Elektrifikasyon Vurgusu ve Yeni Çalışma Grubu
Azerbaycan Enerji Bakanı Parviz Şahbazov ise petrol ve doğal gaz alanındaki başarılı iş birliğini elektrifikasyon alanına taşımak istediklerini belirtti. Şahbazov, görüşmelerde yalnızca elektrik üretiminin değil, elektrik enerjisinin ülkeler arasında taşınmasını sağlayacak bağlantıların da ele alındığını söyledi. Azerbaycan ve Türkiye üzerinden geniş bir bölgenin ve Avrasya’nın birbirine bağlanmasının hedeflendiğini kaydetti.
Forum kapsamında Bayraktar ve Şahbazov tarafından imzalanan protokolle ikili ve bölgesel enerji projelerinin daha bütüncül şekilde ele alınması kararlaştırıldı. Bu kapsamda “elektrikte bağlantısallık” başlığının daha ayrıntılı biçimde çalışılması ve kurumsal olarak takip edilmesi planlanıyor. Bundan sonraki forumlarda oluşturulacak çalışma gruplarından birinin de doğrudan elektrikte bağlantısallık konusuna odaklanması kararlaştırıldı.
Sonuç: Bölgesel Enerji Mimarisi Yeniden Şekilleniyor
Türkiye ve Azerbaycan, enerji iş birliğini petrol ve doğal gazın ötesine taşıyarak elektrikte yeni bir sayfa açıyor. Nahçıvan enterkoneksiyonu, dörtlü yeşil enerji koridoru ve Karadeniz altından Avrupa’ya uzanacak hat, sadece iki ülkenin değil, geniş bir coğrafyanın enerji arz güvenliğini etkileyecek. COP31’de atılacak imzalar ve oluşturulacak çalışma grupları, bu vizyonun somut adımları olacak. Türk dünyasını elektrik ağıyla birbirine bağlama hedefi ise projenin en iddialı boyutu olarak öne çıkıyor.
Kaynak: BHA Ekonomi
