İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturma, Türkiye’de faaliyet gösteren altı LGBT derneğinin yurt dışından ciddi miktarda fon aldığını gözler önüne serdi. İstanbul Valiliği İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü tarafından hazırlanan denetim raporları, 2025 yılında bu derneklere toplam 32 milyon 149 bin 513 lira yurt dışı yardım yapıldığını ortaya koydu. Soruşturma kapsamında Lambda İstanbul, SPoD, HEVİ, LİSTAG, Pozitif Yaşam ve Pozitif İz derneklerinin tüzükleri, faaliyetleri, mali kayıtları ve defterleri detaylı şekilde incelendi.
Başsavcılığın 4 Eylül 2026 tarihli yazısına göre soruşturma, “suç işlemek amacıyla örgüt kurma”, “müstehcenlik” ve “Dernekler Kanununa muhalefet” suçları yönünden yürütülüyor. Denetim komisyonları, derneklerin mali kayıtlarını ve defterlerini ayrı ayrı mercek altına aldı.
6 Dernekte 32,1 Milyon TL Yurt Dışı Yardım Kaydı
Denetim raporlarında 1 Ocak-31 Aralık 2025 hesap özetlerindeki “Yurt Dışından Alınan Yardım” kalemleri incelendi. Buna göre altı dernekte toplam 32 milyon 149 bin 513 lira yurt dışı yardım kaydı bulundu. En yüksek tutar 11 milyon 199 bin 123 lira ile SPoD’da kaydedildi. SPoD’u 7 milyon 402 bin 346 lira ile HEVİ, 7 milyon 237 bin 601 lira ile Pozitif Yaşam, 2 milyon 885 bin 811 lira ile Pozitif İz, 2 milyon 583 bin 195 lira ile LİSTAG ve 841 bin 434 lira ile Lambda İstanbul takip etti.
LİSTAG’a Avrupa Ülkelerinden Ödemeler
LİSTAG’a ilişkin raporda 2024-2026 yıllarındaki yurt dışı yardımlara dair kayıtlar da yer aldı. Rapora göre European Endowment for Democracy tarafından Belçika üzerinden 2025 ve 2026 yıllarında 5 bin, 8 bin ve 20 bin avro tutarında ayrı ödemeler yapıldı. Hollanda Dışişleri Bakanlığı adına kayıtlara geçen transferler arasında 31 bin 83 avro, 17 bin 258 avro ve 7 bin 173 avroluk ödemeler bulundu. Federal Almanya Başkonsolosluğu adına ise 2024 yılında 14 bin 843 avro, 7 bin 135,25 avro, 6 bin 20 avro, 5 bin 730,75 avro ve 3 bin 723 avroluk beş ayrı yardım kaydı yer aldı. Raporda ayrıca İsveç İstanbul Başkonsolosluğundan 1 milyon 241 bin 820 lira yardım alındığı belirtildi. Denetimde LİSTAG’ın üye kayıt defterinde üyeliğe giriş tarihi gibi zorunlu bilgilerin yer almadığı da tespit edildi.
Pozitif Yaşam’a BM, AB ve Gilead Kaynaklı Ödemeler
Pozitif Yaşam Derneğinin raporunda 2024-2026 dönemine ilişkin 26 ayrı yurt dışı yardım kaydı bulundu. Yardım yapanlar arasında Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, Avrupa Komisyonu, Gilead Sciences ve İngiltere merkezli UK Online Giving Foundation yer aldı. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu adına kaydedilen ödemeler arasında 23 Şubat 2024’te 11 milyon 786 bin 253 lira, 28 Mart 2024’te 12 milyon 380 bin 298 lira, 4 Haziran 2024’te 9 milyon 153 bin 108 lira ve 8 Temmuz 2024’te 4 milyon 71 bin 919 liralık ödemeler bulundu. 2025 yılı kayıtlarında da aynı kaynaktan çok sayıda ödeme yer aldı. Gilead Sciences tarafından 12 Şubat 2025’te 33 bin dolar ödeme yapılırken, Avrupa Komisyonu tarafından farklı tarihlerde avro cinsinden ödemeler gerçekleştirildi. UK Online Giving Foundation adına da çok sayıda transfer kaydedildi.
Bir Derneğin Başkanı Diğerine Proje Danışmanı
Pozitif Yaşam Derneğine ilişkin raporda dernekler arasındaki ilişkilere yönelik bir tespit de yer aldı. Denetim komisyonu, proje sözleşmelerini incelediğinde HEVİ Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Murat Karakuzu‘nun Pozitif Yaşam Derneğine proje danışmanlığı yaptığını belirledi. Raporda bu durum “LGBTİ+ dernek yöneticilerinden proje danışmanlığı alınmaktadır” başlığı altında kayda geçirildi.
Pozitif İz’de Defter ve Belgeler Denetime Sunulmadı
Pozitif İz Derneğine ilişkin raporda, 2024, 2025 ve 2026 yıllarına ait mali defterler ile aynı yıllara ait gider belgelerinin denetime ibraz edilmediği belirtildi. Raporda, söz konusu durumun Dernekler Kanunu’nun ilgili maddesi gereğince mahkemeye bildirilmesi gerektiği kaydedildi. Karar defterinde bazı yönetim kurulu kararlarının bilgisayar çıktısı olarak A4 kağıdına basılıp deftere yapıştırıldığı, birden fazla sayfadan oluşan kararlarda ise yalnızca son sayfada imza bulunduğu tespit edildi. Bu nedenle dernek başkanı hakkında 15 bin 29 lira idari para cezası uygulanması gerektiği değerlendirildi. Üye kayıt defterinde bazı kişilerin T.C. kimlik numarası ve anne adı bilgilerinin bulunmadığı, gelir alındı belgelerinin düzenlenmesinde de eksiklikler olduğu belirtildi.
Pozitif İz’e İsviçre’den 60 Bin Dolar
Pozitif İz’e ilişkin DERBİS kayıtlarında International AIDS Society tarafından İsviçre’den dört ayrı yardım gönderildiği belirlendi. Rapora göre 18 Mart 2024, 20 Aralık 2024, 4 Mart 2025 ve 19 Aralık 2025 tarihlerinde 15’er bin dolar olmak üzere toplam 60 bin dolar yardım gönderildi.
Lambda İstanbul’da İzinsiz Lokal/Kültür Merkezi Tespiti
Lambda İstanbul’a ilişkin raporda dört ayrı başlıkta eksiklik tespit edildi. Evrak kayıt defterinin usulüne uygun tutulmadığı, dernekten çıkan ve derneğe gelen bazı evrakların kayıt altına alınmadığı belirtildi. Bu nedenle dernek başkanı hakkında 11 bin 977 lira idari para cezası uygulanması gerektiği kaydedildi. Derneğin kullandığı bir evrak kayıt defterinin kaybolduğu gerekçesiyle zayi davası açıldığı, daha sonra yeni defter tasdik ettirildiği ancak eski defterin de bulunduğu ve böylece iki evrak kayıt defterinin ortaya çıktığı aktarıldı. Karar defterinde de karar metni ile imzalar arasında boşluk bırakılması gibi eksiklikler tespit edildi. Rapordaki dikkat çeken tespitlerden biri ise dernek merkezinde izinsiz lokal/kültür merkezi faaliyeti yürütüldüğü yönünde oldu. Denetçiler, söz konusu faaliyet için yetkili makamlardan alınmış ruhsat, iktisadi işletme vergi levhası veya lokal izin belgesi bulunmadığını kayda geçirdi. Bu nedenle dernek başkanı hakkında ayrıca 15 bin 29 lira idari para cezası uygulanması gerektiği değerlendirildi. İki ayrı başlıkta öngörülen cezanın toplamı 27 bin 6 lira olarak hesaplandı.
SPoD’da Üye Kayıtları Eksik
2025 yılı mali bilgilerinde 11 milyon 199 bin 123 lira ile altı dernek arasında en yüksek yurt dışı yardım tutarına sahip olan SPoD’un denetiminde üye kayıt defteri incelendi. Valilik denetçileri, üye kayıt defterinde bulunması zorunlu üyeliğe giriş tarihi bilgisinin bazı üyeler bakımından yazılmadığını tespit etti. Eksiklik nedeniyle Dernekler Kanunu’nun 17. maddesi kapsamında yönetim kuruluna tebligat yapılması gerektiği belirtildi.
HEVİ’nin 2025’te 7,4 Milyon TL Yurt Dışı Yardımı
HEVİ’ye ilişkin raporun mali bilgiler bölümünde 2025 yılı için 7 milyon 402 bin 346 lira yurt dışı yardım, 3 milyon 84 bin 61 lira bağış ve yardım kaydı bulundu. Derneğin aynı döneme ait mali tablosunun genel toplamı 10 milyon 886 bin 679 lira olarak yer aldı. Raporda ayrıca dernek hakkında İstanbul 2. İdare Mahkemesinin 2023/2038 esas sayılı dosyasına ilişkin kayıt bulunduğu belirtildi.
Denetim Bulguları Başsavcılığa Bildirildi
Altı denetim raporunun sonuç bölümlerinde ortak hukuki değerlendirmelere de yer verildi. Raporlarda Başsavcılığın 4 Eylül tarihli yazısındaki tespitlere yer verilirken, denetim komisyonları dernek tüzükleri ve denetimde incelenen faaliyetleri Türk Medeni Kanunu’nun 56 ve 89. maddeleri ile Anayasa’nın 33 ve 41. maddeleri kapsamında değerlendirdi. Komisyonlar, özellikle aile ve çocukların korunmasına yönelik değerlendirmelerin ardından tespit edilen hususların Türk Medeni Kanunu’nun 89. maddesi ve re’sen değerlendirilecek diğer konular kapsamında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi gerektiği kanaatine vardı.
Kaynak: BHA GÜNDEM
