İletişim Başkanlığı, dijital dönüşüm çalışmaları kapsamında çığır açan bir adım attı. Resmi İngilizce internet sitesini doğrudan blok zincir altyapısı üzerinden erişime açarak, bir kamu kurumu tarafından dünyada ilk kez merkezi bir sunucuya bağlı olmaksızın yayın yapan web sitesini hayata geçirdi. Peki bu hamle ne anlama geliyor? Gelin birlikte inceleyelim.
Blok zincir üzerinden yayın: Nasıl çalışıyor?
Başkanlıktan yapılan açıklamaya göre, vatandaşlar ve uluslararası kullanıcılar İngilizce içeriklere “cbiletisim.eth.link” adresi üzerinden ulaşabilecek. Yeni sistem, herhangi bir merkezi sunucuya veya üçüncü taraf hizmet sağlayıcısına ihtiyaç duymadan çalışıyor. Bu, sitenin sansürlenmesini veya kapatılmasını neredeyse imkansız kılıyor.
Dağıtık ağ ve IPFS teknolojisi
Başkanlık, daha önce strateji, diplomasi, tarih ve kültür alanlarında yayımlanan 130 resmi eseri IPFS protokolü aracılığıyla dağıtık ağlarda arşivlemişti. Bu yayınlara ait kriptografik doğrulama kayıtları, akıllı sözleşmeler üzerinden Ethereum blok zincirine işlendi. Bu sayede belgelerin değiştirilemezliği ve kalıcılığı garanti altına alındı.
Dijital dönüşümün diğer ayakları: Yapay zeka ve yerli modeller
Blok zincir hamlesi, aslında dijital dönüşüm programının son aşaması. Başkanlık, son bir yıldır yapay zeka ve blok zincir teknolojilerini kamu yönetiminde etkin kullanmak için kapsamlı çalışmalar yürütüyor. “Yapay Zeka Dönüşümü” girişimi çerçevesinde hazırlanan Yapay Zeka Strateji Belgesi ile başlayan süreçte, bulut tabanlı sistemler yüksek güvenlik standartlarına sahip yerli ve kurum içi altyapıya taşındı.
Yerli dil modelleri ve CibGPT
Kurum bünyesinde kurulan yüksek performanslı GPU sunucuları ve özel ağlar sayesinde veriler dış bağımlılık olmadan yerel ortamda işleniyor. Geliştirilen yerli dil modelleri ve görsel-dil modelleri, güvenlik duvarları arkasında kuruma özel olarak çalıştırılıyor. Ayrıca CibGPT adlı yapay zeka asistanı, personelin kurumsal bilgiye güvenli erişimini sağlarken; metin hazırlama, görsel üretimi, seslendirme ve çok dilli video oluşturma süreçlerinde kullanılan çok modlu yapay zeka sistemleri içerik üretim kapasitesini artırıyor.
Dezenformasyonla mücadelede yeni dönem
Başkanlık, çok dilli uluslararası medya izleme sistemi sayesinde duygu analizi, risk tespiti, anomali analizi ve gerçek zamanlı özetleme gibi yetenekleri devreye aldı. Bu sistem, dezenformasyonla mücadelede daha hızlı ve etkili bir yapı oluştururken, kriz dönemlerinde karar alma süreçlerini hızlandırıyor. Ayrıca Dezenformasyonla Mücadele Merkezi tarafından hazırlanan 2 bin 810 doğrulama kaydını içeren Türkçe-İngilizce iki dilli açık veri seti, araştırmacıların kullanımına sunuldu. CC-BY-4.0 lisansı ile yayımlanan bu veri seti, dezenformasyon tespitine yönelik yapay zeka modellerinin geliştirilmesine katkı sağlayacak.
Uluslararası teknoloji topluluklarının ilgisi
İletişim Başkanlığı’nın blok zincir alanında attığı adımlar, Web3 ve dağıtık teknolojiler alanında faaliyet gösteren geliştirici toplulukları tarafından yakından takip ediliyor. Bir kamu kurumunun şeffaf ve dağıtık yayın modelini uygulamaya koyması, bu topluluklarda büyük yankı uyandırdı.
Kamuda dijital dönüşümün yeni yüzü
İletişim Başkanlığı’nın bu hamlesi, kamu kurumlarının dijital dönüşümünde önemli bir kilometre taşı. Blok zincir altyapısı sayesinde yayımlanan dijital duyuru ve belgelerin doğruluğu, merkezi bir sunucuya ihtiyaç duyulmadan şeffaf ve kriptografik yöntemlerle doğrulanabiliyor. Ayrıca kurumsal kimlik, merkezi sistemlerden bağımsız şekilde korunarak sahtecilik ve alan adı ele geçirme girişimlerine karşı güvence altına alınıyor. Başkanlık, elde ettiği bilgi ve deneyimi kamu kurumları ile akademik çevrelerle paylaşmaya başladı bile. Kamu Kurumları için Yapay Zeka Entegrasyon Rehberi yayımlandı ve Başkanlık, Hugging Face üzerinde resmi kurumsal profil açan Türkiye’deki ilk kamu kurumu oldu. Görünen o ki, bu adımlar diğer kamu kurumlarına da örnek olacak.
Kaynak: BHA
