Yapay Zeka Tasarımı İlk Aşı İnsanda Test Edildi

İngiltere’de bilim insanları, yapay zekâ yardımıyla tasarlanan deneysel bir aşıyı ilk kez insanlar üzerinde test etti. Bu gelişme, gelecekteki salgınlara karşı evrensel bir koruma sağlama yolunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Yapay Zeka ile Tasarım: pEVAC-PS Aşısı

Koronavirüs pandemisinin ardından hızlanan çalışmalar kapsamında, İngiltere’deki araştırmacılar pEVAC-PS adlı deneysel aşıyı geliştirdi. Aşı, yapay zekâ tarafından oluşturulan özel bir “süper antijen” sayesinde birden fazla koronavirüse karşı koruma sağlamayı hedefliyor.

Hedef: Sarbekovirüs Ailesi

Geliştirilen aşı, “sarbekovirüs” adı verilen virüs ailesine karşı tasarlandı. Bu ailede Covid-19‘a neden olan SARS-CoV-2’nin yanı sıra, 2003 yılında ortaya çıkan SARS virüsü ve 2012 yılında tespit edilen MERS virüsü de bulunuyor. Araştırmacılar, aşının virüsler mutasyona uğrasa bile etkisini koruyabileceğini düşünüyor.

Milyonlarca Genetik Veri Analiz Edildi

Aşının geliştirilmesinde dünya genelinde kayıt altına alınmış sarbekovirüslere ait genetik dizilimler kullanıldı. Yapay zekâ, bu verileri inceleyerek virüslerin zaman içinde değişme ihtimali düşük olan bölgelerini belirledi. Daha sonra bu ortak özelliklerden yararlanılarak birçok koronavirüsü aynı anda hedefleyebilen bir antijen tasarlandı.

Araştırmanın bilimsel sorumlularından Cambridge Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Jonathan Heeney, geliştirilen yöntemin klasik aşı yaklaşımından farklı olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu: “Reaktif bir yaklaşımdan kalıcı bir yaklaşıma geçtik. Virüsler mutasyona uğrasa bile aşılarımız koruma sağlamaya devam edecek.”

İlk İnsan Denemesi: Güvenlik ve Bağışıklık Yanıtı

Çalışmanın sonuçları Haziran 2026‘da yayımlanan bilimsel dergi Journal of Infection‘da paylaşıldı. Klinik araştırmanın ilk aşamasına 18 ile 50 yaşları arasında 39 gönüllü katıldı. Bu ilk fazın temel amacı aşının etkinliğini ölçmekten çok güvenli olup olmadığını değerlendirmekti.

Araştırmacılar, ciddi bir yan etki tespit edilmediğini ve aşının genel olarak iyi tolere edildiğini, ayrıca bazı gönüllülerde bağışıklık yanıtı oluştuğunu açıkladı. Ancak bilim insanları, etkinliğin değerlendirilmesi için daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.

Gelecekteki Salgınlara Karşı Umut

Araştırmanın baş araştırmacılarından Prof. Saul Faust, yeni nesil evrensel aşıların yalnızca mevcut virüslere değil, henüz insanlara bulaşmamış potansiyel virüslere karşı da koruma sağlayabileceğini belirtti. Uzmanlara göre bu teknoloji başarıya ulaşırsa gelecekte ortaya çıkabilecek salgınların etkisi önemli ölçüde azaltılabilir.

Araştırmacılar, klinik geliştirme sürecinin başarıyla tamamlanması halinde milyonlarca insanın hayatının kurtarılabileceğini, karantinaların önlenebileceğini ve ekonomik kayıpların azaltılabileceğini ifade ediyor.

Yapay zekâ destekli bu aşı, salgınlara karşı proaktif bir yaklaşım sunuyor. İlk insan denemelerinde güvenlik ve bağışıklık yanıtı açısından umut verici sonuçlar alınması, bu teknolojinin potansiyelini gösteriyor. Ancak etkinliğin kanıtlanması için daha büyük ölçekli çalışmalar gerekiyor. Eğer başarılı olursa, bu yöntem gelecekteki salgınları önlemede devrim yaratabilir.

Kaynak: Arti33.com