TL Mevduatlar 16,4 Trilyon TL’ye Koştu

Türkiye ekonomisinde TL’ye dönüş stratejisi meyvelerini vermeye devam ediyor. Gedik Yatırım tarafından hazırlanan rapora göre, 13 Şubat haftasında TL mevduatlar haftalık bazda 333 milyar TL gibi devasa bir artış göstererek toplamda 16,4 trilyon TL seviyesine ulaştı. Dövizden kaçış ve Kur Korumalı Mevduat (KKM) hesaplarındaki çözülme hızlanırken, piyasadaki dolarizasyon oranında tarihi bir geri çekilme gözleniyor. Yabancı yatırımcının Türk tahvillerine ve hisse senetlerine olan ilgisi ise son 11 haftadır kesintisiz sürüyor.

Dolarizasyon Kabusu Sona mı Eriyor?

Gedik Yatırım‘ın analizine göre, Türkiye ekonomisinin en büyük yapısal sorunlarından biri olan dolarizasyon, son yılların en düşük seviyelerine geriledi. Bir dönem %70’lere kadar tırmanan dolarizasyon oranı, yatırım fonları dahil hesaplamalara göre %43,4 seviyesine kadar çekildi. Bu değişimde en büyük pay, KKM hesaplarındaki keskin çözülme oldu. Ağustos 2023’teki zirve noktasından bu yana KKM’den çıkış yapan tutar 3,4 trilyon TL’yi (136,9 milyar dolar) aşmış durumda.

Rapora göre, 13 Şubat haftasında döviz tevdiat hesaplarında (DTH) yaklaşık 1 milyar dolarlık bir azalış kaydedildi. Özellikle kurumsal yatırımcıların 910 milyon dolarlık döviz satışı yapması, TL’ye olan güvenin ve likidite ihtiyacının bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Parite etkisinden arındırılmış verilere bakıldığında, bireysel yatırımcıların da döviz pozisyonlarını azaltma eğiliminde olduğu görülüyor. Gedik Yatırım, sistemde kalan sınırlı KKM bakiyesinin artık finansal istikrar üzerinde büyük bir risk oluşturmadığını vurguluyor.

Yabancı Yatırımcı 11 Haftadır “Alım” Pozisyonunda

Türk varlıklarına yönelik küresel iştah, özellikle hisse senedi ve tahvil piyasasında kendini hissettiriyor. Yabancı yerleşikler, 13 Şubat haftasında 1,3 milyar dolarlık DİBS (tahvil) alımı gerçekleştirerek toplam stok değerini 23,3 milyar dolara taşıdı. Hisse senedi tarafında ise 322 milyon dolarlık alımla birlikte, yabancının kesintisiz alım serisi 11. haftasına girdi. Bu süreçte hisse senedi piyasasına giren toplam yabancı sermaye 2,8 milyar doları buldu.

Hazine Eurobondlarına olan talep de hız kesmiyor; ilgili haftada 1,4 milyar dolarlık alışla stok değeri 88 milyar dolara ulaştı. Gedik Yatırım, yabancı ilgisinin devam etmesindeki temel etkenin, Türkiye’nin rasyonel ekonomi politikalarına dönüşü ve rezerv biriktirme kapasitesindeki artış olduğunu ifade ediyor.

[EDİTÖRÜN NOTU / BUNU BİLİYOR MUYDUNUZ?]

• Swap Hariç Net Rezerv: Merkez Bankası’nın ödünç aldığı paralar çıkarıldığında elinde kalan gerçek nakit rezervidir. Mart 2024’te -65,5 milyar dolar olan bu rakam, büyük bir sıçrayışla artıya geçmiştir.
• Eurobond: Devlet ya da şirketlerin kendi ülkeleri dışında, yabancı para birimi üzerinden borçlanmak amacıyla çıkardıkları tahvillerdir.
• Para Piyasası Fonları (PPF): Genellikle çok kısa vadeli ve düşük riskli yatırım araçlarına odaklanan, likiditesi yüksek fonlardır.

Rezervlerde Altın Etkisi ve Brüt Artış

Merkez Bankası rezervleri, altın fiyatlarındaki artışın da desteğiyle rekor seviyelerdeki seyrini koruyor. 13 Şubat haftasında brüt rezervler 4,3 milyar dolarlık artışla 211,8 milyar dolara yükselirken, net rezervler 93,6 milyar dolar oldu. Ancak raporda dikkat çeken bir ayrıntı; bu artışların önemli bir kısmının altın fiyatlarındaki değer kazancından kaynaklanması. Sene başından bu yana rezervlerdeki artışın yaklaşık 18,6 milyar dolarlık kısmı altın fiyatlarındaki pozitif etkiden ileri geliyor.

Kredi Piyasasında Fren: Ticari ve Tüketici Talebi Yavaşlıyor

Ekonomi yönetiminin dezenflasyon süreci kapsamında uyguladığı sıkılaştırma politikaları, kredi büyüme hızında belirgin bir yavaşlamayı beraberinde getiriyor. Gedik Yatırım raporuna göre, yıllıklandırılmış 13 haftalık ortalama kredi büyüme verileri, piyasadaki borçlanma iştahının azaldığını kanıtlıyor. Ticari kredilerdeki büyüme oranı %29,8’den %29,4’e gerilerken, tüketici kredilerinde çok daha sert bir fren gözlendi. Tüketici kredi büyümesi %51,6 seviyesinden %47’ye kadar çekildi.

Kredi hacmindeki bu daralma, iç talebin dengelenmesi ve enflasyonla mücadele açısından kritik bir gösterge olarak kabul ediliyor. Öte yandan, yabancı para kredilerinde haftalık 0,6 milyar dolarlık sınırlı bir artış yaşansa da, Mart 2024’ten bu yana bu kalemdeki toplam büyüme %52’ye ulaşarak 204,2 milyar dolar seviyesine yükseldi. Bu durum, döviz borçlanma maliyetlerinin belirli sektörler için hala bir alternatif olarak görüldüğünü ortaya koyuyor. Gedik Yatırım, kredi büyüme hızındaki yavaşlamanın önümüzdeki aylarda da devam edebileceğine dikkat çekiyor.

Yatırım Fonlarında “Para Piyasası” Tercihi

Tasarruf sahiplerinin yatırım tercihlerinde güvenli liman arayışı, yatırım fonları istatistiklerine de yansıdı. 13 Şubat haftasında Para Piyasası Fonları (PPF) yaklaşık 67,6 milyar TL artış göstererek 1,6 trilyon TL büyüklüğe ulaştı. Yüksek faiz ortamında günlük getiri avantajı sunan bu fonlar, TL mevduatın en büyük rakibi ve tamamlayıcısı olmaya devam ediyor. Buna karşın, döviz bazlı fonların aktif büyüklüğü yaklaşık 83 milyar dolarlık bir azalışla 79,4 milyar dolara geriledi.

Döviz fonlarındaki bu sert düşüş, “ters dolarizasyon” sürecinin sadece banka hesaplarında değil, yatırım fonları dünyasında da başladığını gösteriyor. 2025 yılı başında 50 milyar dolar civarında olan bu seviyenin, piyasadaki TL lehine dönen rüzgârla birlikte dengelendiği görülüyor. Gedik Yatırım, yatırım fonlarını da dahil ederek hesapladığı dolarizasyon oranının %43,8’den %43,4’e gerilediğini belirterek, 2023 yılındaki %70’lik zirve noktasından ne kadar büyük bir yol kat edildiğinin altını çiziyor.

[EDİTÖRÜN NOTU / BUNU BİLİYOR MUYDUNUZ?]

• Analitik Bilanço: Merkez Bankası’nın varlık ve yükümlülüklerini günlük olarak gösteren, piyasa likiditesini ve rezerv değişimlerini takip etmeye yarayan finansal tablodur.
• Tüketici Kredisi Büyümesi: Bireylerin konut, taşıt veya ihtiyaç kredisi alım hızını ifade eder; bu oranın düşmesi harcama eğiliminin azaldığını gösterir.
• Gedik Yatırım, sermaye piyasalarında 30 yılı aşkın tecrübesiyle bireysel ve kurumsal yatırımcılara analiz desteği sağlayan Türkiye’nin en köklü aracı kurumlarından biridir.

Rezervlerdeki Teknik Azalış ve Altın Dengesi

Raporun son bölümünde, Merkez Bankası’nın 18 Şubat itibarıyla ilk üç günlük analitik bilanço verileri de analiz edildi. Bu verilere göre, brüt rezervlerde 5,8 milyar dolar, swap hariç rezervlerde ise yaklaşık 3,3 milyar dolarlık bir azalış hesaplanıyor. Ancak bu azalışta altın fiyat etkisinin 0,9 milyar dolarlık pozitif katkısı, düşüşü bir miktar sınırlamış durumda. Altın fiyat etkisi hariç tutulduğunda, swap hariç rezervlerdeki gerçek azalışın 4,2 milyar dolar seviyesinde olduğu belirtiliyor. Gedik Yatırım, bu dalgalanmaların periyodik dış borç ödemeleri ve piyasa likidite yönetimi çerçevesinde olağan karşılanması gerektiğini vurguluyor.

Kaynak: Hibya Haber Ajansı