ABD’nin Missouri eyaletinde, Nisan 2025’te meydana gelen ve 64 yaşındaki bir kadın sürücünün hayatını kaybettiği Tesla kazası, elektrikli otomobil devinin sürücü destek sistemleriyle ilgili karanlık gerçeği bir kez daha gözler önüne serdi. Raymore’dan gelen talihsiz sürücü, 2024 model Tesla Model Y ile Interstate 35’te seyir halindeyken aracın kontrolden çıkıp bariyere çarpması sonucu olay yerinde yaşamını yitirdi. Yetkililer ilk incelemelerde kazanın basit bir direksiyon hakimiyet kaybı olduğunu düşünse de, Tesla’nın federal düzenleyicilere sunduğu rapor, olayın hiç de öyle olmadığını ortaya koydu: Otonom sürüş sistemi aktif haldeydi.
I-35’te O Gün Ne Oldu?
14 Nisan 2025 Pazartesi günü saat 15:00 sularında, Daviess County yakınlarındaki Pattonsburg bölgesinde, 2024 model bir Tesla Model Y, Interstate 35’in güney yönünde 68. mil işareti civarında ilerliyordu. Missouri Eyalet Karayolları Devriyesi’nin raporuna göre araç, yolun batı tarafından çıkarak bariyere çarptı. Emniyet kemeri takılı olan sürücü, olay yerinde hayatını kaybetti. Ailesine haber verilene kadar ismi saklı tutuldu.
Yerel basında kaza, “bir kadının otoyoldan nedenini bilmediğimiz bir şekilde çıktığı” şeklinde basit bir trafik kazası olarak yer aldı. Hiçbir haberde Autopilot, “Full Self-Driving” (Tam Otonom Sürüş) veya herhangi bir sürücü destek sisteminden bahsedilmedi. Kamuoyu için bu, sıradan bir yol dışı ölüm vakasıydı.
Tesla’nın Federal Hükümete Bildirdiği Gerçekler
NHTSA’nın Daimi Genel Emri uyarınca otomobil üreticileri, Seviye 2 sürücü destek sisteminin çarpışmadan önceki 30 saniye içinde devrede olduğu kazaları bildirmek zorunda. Tesla bu kaza için bir rapor dosyaladı. Raporun var olma sebebi, Tesla’nın kendi telemetri verilerinin sistemi “açık” olarak işaretlemesiydi.
Tesla raporunda aracı 2024 Model Y olarak tanımlıyor ve 70 mil/saat hız sınırı olan bölgede çarpışma öncesi hızı 73 mil/saat olarak kaydediyor. Kazayı ölümlü, çarpmayı sabit bir nesneye çarpma olarak işaretliyor ve aracın olay veri kaydedicisi ile telemetri verilerine sahip olduğunu belirtiyor.
Ancak raporun gerçeği açıklayacak kısımları karartılmış. Tesla bu raporda normalden bile fazlasını sansürlemiş: sadece kaza anlatısını ve “operasyonel alan” işaretini değil, aynı zamanda sistem, donanım ve yazılım sürümlerini de “ticari sır” gerekçesiyle aynı anda karartmış. Bu, Tesla’nın neredeyse tüm raporlarında takındığı tavrın aynısı.
Verilerin İçinden Geçen Şerit İhlali Modeli
Bir otomobilin otoyoldan kayıp bariyere çarpması, Tesla’nın sürücü destek raporlarında sıra dışı bir durum değil. Electrek’in tüm NHTSA veri seti üzerinde yaptığı analiz, çarpışma öncesi hareketin açıklandığı Tesla kazalarında en büyük kategorinin aracın şeridinden veya yoldan çıkması olduğunu ortaya koydu. Bu kaza, otoyol hızında ve bir sürücünün ölümüyle sonuçlanan tam da bu modelin bir örneği.
Hangi Yazılım Çalışıyordu?
73 mil/saat hızla giden bir otoyolda devrede olan sistem ya temel Autopilot ya da “Full Self-Driving” idi. Her ikisi de böyle bir yolda şeridi ve hızı koruyabilir ve her ikisinin de aracın şeridinden çıktığı belgelenmiş arıza vakaları bulunuyor. Tesla yazılım sürümünü kararttığı için, hangi sistemin direksiyonda olduğu kayıtlardan bilinemiyor. Bu alan, sorunun cevabını verecek olan alandı.
Dürüst bir not: Bu Nisan 2025 raporu, Tesla’nın yeni dosyalamalara eklediği “Doğrulanmış Devrede” onay işaretinden önceye ait, yani kayıt sistemi bu ek doğrulama olmadan devrede olduğunu gösteriyor. Sistemin devrede olması, Tesla’nın kazayı bildirmek zorunda kalmasının nedeni.
Bu Haberi Neden Yapmaya Devam Ediyoruz?
Tesla, her zamankinden daha fazla, sahiplerini Seviye 2 sürücü destek sistemini sanki kendi kendine araç kullanıyormuş gibi görmeye teşvik ediyor. Yazılımı “Full Self-Driving” olarak satıyor, Elon Musk denetimsiz otonominin yakın olduğunu vaat etmeye devam ediyor ve marka ismi sürücüleri araca güvenmeye davet ediyor.
Ancak sistem hâlâ Seviye 2. İnsan her zaman araç kullanıyor ve sorumlu, Tesla’nın kendi eylemleri de bunu kanıtlıyor: tüketici FSD hâlâ gözetim gerektiriyor ve robotaksi hizmeti küçük, yakından izlenen bir filo. İsim ile makine arasındaki bu uçurum, insanları öldüren rehaveti besliyor.
Karartma durumu daha da kötüleştiriyor. Tesla sahiplerine araca güvenmelerini söylediği anda, sistemin işler ters gittiğinde nasıl davrandığını gösterecek kayıtları saklıyor. Kayıtlarda olan dar ve gerçek şu: Bu araç otoyoldan çıktığında ve bir kadın öldüğünde bir sürücü destek sistemi devredeydi. Nasıl olduğunu açıklayacak her şeyi Tesla mühürledi.
Nasıl eşleştirdik: NHTSA kaydı konum (Pattonsburg / Daviess County, Missouri), eyalet, araç (2024 Model Y), sabit nesneye çarpma, ölüm ve ay bilgileri açısından sansürsüz ve soruşturmayı yürüten kurum olarak Missouri Eyalet Karayolları Devriyesi’ni gösteriyor. Tesla olay saatini 20:03 UTC olarak kaydetmiş, bu da yerel saatle yaklaşık 15:00’e denk geliyor ve askerlerin olay yerinde çalıştığı saatle örtüşüyor. O ay I-35’in o kesiminde meydana gelen tek ölümlü Tesla kazası bu. Aynı kaza. Electrek, Missouri Eyalet Karayolları Devriyesi’nden kaza raporunu ve araç verilerini talep etti ve müfettişlerin Tesla’nın ham telemetri verilerini mi yoksa sadece Tesla’nın kendi yorumunu mu aldığını sordu.
Electrek’in Görüşü
Tesla’nın ağır şekilde karartılmış NHTSA ADAS kaza verilerini kamuoyuna bildirilen ölümlü kazalarla eşleştirmeye çalışıyoruz ki bu trajik kazalarda ne olduğu ve Tesla’nın ADAS sistemleri Autopilot ve Full Self-Driving’in ne rol oynamış olabileceği konusunda daha doğru bir tablo çizebilelim.
Karartmayı bir kenara bırakırsanız, bu bir Tesla, sürücü destek yazılımını çalıştırırken bir otoyoldan çıkmış ve direksiyondaki kadını öldürmüş. Olduğu gibi bırakırsanız, Tesla’nın yaptığı gibi, sürücünün “nedeni açıklanamayan bir şekilde yoldan çıktığı” isimsiz bir tek araçlı kaza. Tesla açıklayabilir. EDR ve telemetri verilerine sahip, sistemi devrede olduğunu söyleyen raporu dosyaladı ve ölümlü bir kazada aracının ne yaptığının, hangi yazılımın çalıştığını saklamaya kadar, ticari sır olduğuna karar verdi.
İddia konusunda dikkatliyiz. Sistemin açık olması tek başına kazaya neden olduğunu kanıtlamaz ve Autopilot mu yoksa FSD mi olduğunu bilmiyoruz. Mesele de bu. Tesla biliyor ve söylemiyor. Açık bir öğleden sonra düz bir otoyolda 64 yaşında bir kadın ölü ve aracının kendini yoldan çıkarıp çıkarmadığını gösterecek tek kayıt federal bir güvenlik dosyasında karartılmış durumda.
Tesla zaten bu kazaları nasıl bildirdiği konusunda NHTSA soruşturması altında. Kayıt tamamlanana kadar birer birer eşleştirmeye devam edeceğiz.
Kaynak: electrek
