Son dönemde Amerika Birleşik Devletleri’nde neredeyse her konuda fikir ayrılığı yaşanırken, yapay zeka söz konusu olduğunda halkın büyük bir çoğunluğu aynı noktada buluşuyor: yapay zeka kontrolden çıkabilir. Yapılan yeni anketler, sol ve sağ siyasi yelpazedeki seçmenlerin büyük çoğunluğunun yapay zekanın çok hızlı ilerlediğini ve bir gün insanlığı yok edebileceğini düşündüğünü ortaya koyuyor.
Geçtiğimiz hafta, Anthropic araştırmacısı Jacob Coxon‘ın işini bırakarak yapay zeka geliştiricilerinin “bu teknolojinin on yılın sonuna kadar hepimizi öldürebileceğine inandığını” açıklaması, uzun süredir devam eden bir tartışmayı alevlendirdi. Bu açıklamanın ardından düzinelerce yasa koyucu yapay zekanın düzenlenmesi çağrısında bulundu ve büyük teknoloji şirketlerinin yöneticileri bile küresel çapta bir yavaşlama gerektiğini dile getirdi.
Halkın Endişesi Her İki Partide de Zirvede
Politico tarafından 13-15 Eylül tarihleri arasında yapılan ankete göre, Amerikalıların %63’ü gelişmiş yapay zekanın insanlığı yok etme riskinin en az “orta düzeyde” olduğuna inanıyor. Bu oran, 2024’te Kamala Harris‘e oy verenlerde %70’e, Donald Trump‘a oy verenlerde ise %60’a kadar çıkıyor. Katılımcıların sadece %7’si hiçbir risk görmediğini belirtirken, %37’si riski “önemli” veya “neredeyse kesin” olarak nitelendiriyor.
Aynı anket, Amerikalı yetişkinlerin neredeyse yarısının (%48) yapay zekanın şu anki seviyesinin yeterli olduğunu ve riskleri azaltmak için daha gelişmiş modellerin geliştirilmesine ara verilmesi gerektiğini düşündüğünü gösteriyor. Buna karşılık, katılımcıların yaklaşık üçte biri (%31) yeni modellerin önemli faydalar sağlayabileceğine inandığı için geliştirmenin sürmesi gerektiğini savunuyor.
Öte yandan Trump, yapay zeka konusunda ek güvenlik önlemlerine gerek olmadığını savunuyor ve aksini iddia edenleri “komplo teorisyenleri, hainler ve sızıntıcılar” olarak nitelendiriyor. Sosyal medyada yaptığı paylaşımda, “Yapay zekanın ihtiyaç duyduğu tek kontrol, GÜÇLÜ VE AKILLI (Yüksek IQ’lu!) bir BAŞKAN’dır ve ABD’de bu fazlasıyla mevcut!” ifadelerini kullandı.
Ancak halk bu görüşe katılmıyor. YouGov‘un Salı günü yaptığı anket, Amerikalıların sadece %28’inin Trump’ın yapay zeka politikasını onayladığını, %55’inin ise onaylamadığını ortaya koydu. CNN veri analisti Harry Enten, “Başkan Trump bir galakside, Amerikan halkı ise tamamen başka bir galakside” diyerek aradaki uçuruma dikkat çekti.
Yapay Zeka Korkusu Artık Marjinal Değil
Bu korkular yeni değil. Geçtiğimiz Kasım ayında Yahoo ve YouGov işbirliğiyle yapılan ankette, Amerikalıların sadece %10’u yapay zekanın insanlık üzerindeki etkisinin olumlu olacağını öngörürken, %47’si olumsuz olacağını düşünüyordu. Katılımcılara yapay zeka hakkında dört farklı tahmin sunuldu ve sonuçlar çarpıcıydı:
- Amerikalıların %61’i yapay zekanın sürekli gelişeceğini ancak asla insan zekasını geçemeyeceğini düşünüyor.
- %64’ü yapay zekanın insanın yapabildiği her türlü entelektüel görevi yerine getirebileceğine inanıyor.
- %60’ı yapay zekanın kanser tedavisi ve iklim değişikliği gibi karmaşık sorunları çözebilecek kadar gelişeceğini belirtiyor.
- %63’ü yapay zekanın o kadar gelişeceğini ve insanların onu artık kontrol edemeyeceğini öngörüyor.
- %53’ü ise yapay zekanın insanlığı yok edeceğini düşünüyor.
Yani Amerikalıların yaklaşık altıda biri, yapay zekanın bir gün insan kapasitesini ve kontrolünü aşacağına inanıyor.
Hızlı İlerleme ve Ekonomik Kaygılar
Yapay zekanın potansiyel yok oluş senaryoları bir yana, halk teknolojinin faydalarının zararlarından daha ağır bastığına henüz ikna olmuş değil. Politico anketine göre Amerikalıların sadece %19’u yapay zeka gelişiminin kendilerine kişisel olarak fayda sağladığını düşünüyor. Büyük çoğunluk ise etkinin nötr (%49) ya da olumsuz (%16) olduğunu belirtiyor.
Anket ayrıca yapay zekanın çeşitli alanlarda kullanılmasına halkın ne kadar mesafeli olduğunu gözler önüne seriyor. Katılımcıların çoğunluğu şu alanlarda yapay zeka kullanımından rahatsız:
- Tıbbi semptomlar için ilk teşhis koyma (%51 rahatsız)
- Suçluları bulmak için insanların hareketlerini takip etme (%52 rahatsız)
- Çocukların ödevlerini notlama (%53 rahatsız)
- Devlette idari görevleri yönetme (%59 rahatsız)
- Kimin suç işleyebileceğine dair tahminlerde bulunma (%62 rahatsız)
- Mahkemede kimin suçlu veya masum olduğuna karar verme (%70 rahatsız)
Önümüzdeki on yılda Amerikalıların sadece %25’i yapay zekanın işsizlikten daha fazla istihdam yaratacağını düşünüyor. YouGov‘a göre, yapay zekanın insanlığı sona erdirme ihtimalinden endişe duyanların oranı %50 iken, kitlesel işsizliğe yol açma ihtimalinden endişe duyanların oranı %73’e ulaşıyor. Elon University tarafından yapılan bir ankete göre ise Amerikalıların %70’i yapay zekanın insan bağlarını zayıflatacağından korkuyor.
Sonuç olarak, Amerikalıların üçte ikisi (%67) yapay zekanın “çok hızlı ilerlediğini” düşünüyor. Sadece %21’lik bir kesim ilerlemenin “doğru hızda” olduğuna inanıyor. Çoğu Amerikalı için yapay zekanın risk-fayda dengesi şu an için olumlu görünmüyor.
Veri Merkezlerine Yönelik Tepki Büyüyor
Yapay zekanın devasa işlem gücü ihtiyacını karşılamak için ülke genelinde, özellikle kırsal bölgelerde binlerce yeni veri merkezi inşa ediliyor. Bu merkezler eski modellere göre çok daha büyük ve güçlü. Heatmap adlı iklim odaklı medya kuruluşunun bir yıldır topladığı kamuoyu verilerine göre, Ağustos 2025’te Amerikalıların %43’ü yakınlarına veri merkezi yapılmasını desteklerken, %42’si karşı çıkıyordu. Sadece bir yıl sonra destek %15’e düştü ve halkın dörtte üçü (%75) veri merkezi inşaatına karşı çıktığını belirtti. Katılımcıların %61’i ise “kesinlikle karşı” olduğunu söylüyor.
Bu değişimin arkasında su ve elektrik kullanımı, gürültü, ısı artışı ve inşaat kaynaklı rahatsızlıklar gibi faktörler var. Associated Press anketine göre Amerikalıların %53’ü yapay zekanın çevresel etkilerinden “aşırı” veya “çok” endişeli olduğunu belirtiyor. Bu oran geçen yıl %41’di. Anket ayrıca Amerikalıların yaklaşık altıda birinin yeni veri merkezlerinin sayısının sınırlandırılmasını istediğini, bunun Demokratlar ve Cumhuriyetçiler arasında da benzer bir eğilim gösterdiğini ortaya koyuyor.
İki Partiden de Ortak Ses: Düzenleme Şart
Bu iki partili tepki kilit önemde. Politico anketine göre Harris seçmenlerinin %70’i yapay zekanın insanlığı yok etme riskinin en az “orta düzeyde” olduğunu düşünüyor. Trump seçmenlerinde ise bu oran %61. Her iki grupta da yapay zekanın çok hızlı ilerlediğini düşünenlerin oranı sırasıyla %60 civarında.
Bu tür bir fikir birliği nadirdir. Daha da nadir olanı, her iki siyasi kanattan isimlerin yapay zeka konusunda benzer açıklamalar yapması. Salı günü Vermont Senatörü Bernie Sanders ve eski Trump danışmanı Steve Bannon, Washington’da düzenlenen “İnsan Yanlısı Meclis” etkinliğinde konuştu. New York Times‘a göre her ikisi de “Amerikalıları, yapay zekanın yetenekleri insan kontrolünü aşmadan önce daha sıkı kısıtlamalar talep etmeye” çağırdı.
Sanders, “Bir uçuruma doğru yarışırken frene basarsınız” dedi. “Dünya tarihinde tehlikeli ve eşi görülmemiş bir anda bulunuyoruz. Hepimizin ayağa kalkması elzem.” Bannon ise “Amerikan vatandaşları artık oligarkların kölesi olmayacak. Bu tarihi bir dönüm noktası” diye ekledi.
Veri gazetecisi Nate Silver, yapay zekanın ana akıma girdiğinde son derece partizan bir meseleye dönüşeceğinin tahmin edildiğini, ancak anketlerde bunun şaşırtıcı şekilde gerçekleşmediğini vurguladı. New York Times / Siena College anketine göre seçmenlerin %42’si Cumhuriyetçilere, %40’ı ise Demokratlara yapay zeka konusunda daha fazla güveniyor.
Mevcut fikir birliğinin Kongre’nin somut düzenlemeler geçirmesi için yeterince uzun sürip sürmeyeceği belirsiz. Wall Street Journal‘ın haberine göre Beyaz Saray içinde yapay zeka politikası konusunda “sessiz bir panik” yaşanıyor ve bir grup üst düzey danışman neredeyse her gün riskleri ve olası güvenlik önlemlerini tartışmak için toplanıyor. Ancak Trump sosyal medyada yaptığı açıklamada, “Yapay zeka ve veri merkezleri, Petrol, Altın, Elmas ve hatta İnternet’ten daha büyük, tarihin en büyük ekonomik kalkınma motoru olacak. Başkan DONALD J. TRUMP’ın görev süresi boyunca yıkıcı güçler tarafından durdurulmayacak!” ifadelerini kullandı. YouGov‘un bu paylaşım hakkında yaptığı ankete göre Amerikalıların sadece %26’sı bu görüşe katılıyor, %57’si ise karşı çıkıyor.
Kaynak: Teknoloji
