Tarihi Mutabakat: ABD ve İran 14 Maddede Anlaştı

ABD ile İran arasında yıllardır süren gerilim, tarihi bir adımla son buluyor. İki ülke, çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan 14 maddelik mutabakat muhtırasını elektronik ortamda imzalayarak yürürlüğe soktu. Bu anlaşma, bölgesel barış umutlarını yeşertirken, nihai anlaşma için 60 günlük bir müzakere süreci de başlatılmış oldu.

Mutabakatın Ayrıntıları: Askeri Operasyonlar Durduruluyor

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump‘ın mutabakat metnini imzaladığı bildirildi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü de metnin iki lider tarafından elektronik olarak imzalandığını doğruladı. Peki bu mutabakat neleri içeriyor? İşte detaylar:

14 Maddeyle Barışa Adım

Mutabakat metnine göre taraflar, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sonlandırıldığını ilan edecek. ABD ve İran, birbirlerine karşı yeni bir savaş ya da askeri operasyon başlatmamayı, güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınmayı taahhüt ediyor. Ayrıca taraflar, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterecek, iç işlerine müdahalede bulunmayacak.

Ekonomik ve Askeri Taahhütler: Abluka Kaldırılıyor, Yeniden İnşa Planı

Anlaşma kapsamında ABD, İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırma sürecini başlatacak ve 30 gün içinde tamamen sona erdirecek. Nihai anlaşmanın imzalanmasının ardından ise İran sınırlarına yakın bölgelerde konuşlu kuvvetlerini 30 gün içerisinde geri çekmeyi taahhüt ediyor. İran da ticari gemilerin İran Körfezi ile Umman Denizi arasında güvenli ve ücretsiz geçiş yapabilmesi için gerekli düzenlemeleri gerçekleştirecek. Teknik ve askeri engellerin kaldırılması ile mayın temizleme çalışmalarının tamamlanmasının ardından bu düzenlemeler 30 gün içinde uygulanacak.

300 Milyar Dolarlık Yeniden İnşa Planı

Mutabakat metninde ABD’nin, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması amacıyla en az 300 milyar dolarlık bir plan hazırlayacağı da yer aldı. Bu planın ayrıntıları nihai anlaşmanın bir parçası olarak belirlenecek. Yaptırımlar konusunda ise ABD, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu kararları ile birincil ve ikincil yaptırımlar dahil olmak üzere çeşitli kısıtlamaların kaldırılması için takvim üzerinde çalışmayı kabul etti.

Nükleer Program ve Yürütme Mekanizması

Nükleer faaliyetlere ilişkin maddede İran, nükleer silah geliştirmeyeceğini veya edinmeyeceğini bir kez daha teyit etti. Taraflar, zenginleştirilmiş nükleer malzeme stoklarının UAEA gözetiminde seyreltme yöntemiyle ortadan kaldırılmasına yönelik bir mekanizma üzerinde mutabık kaldı. Nihai anlaşmaya kadar İran mevcut nükleer program seviyesini koruyacak, ABD ise yeni yaptırımlar uygulamayacak ve bölgeye ilave asker göndermeyecek.

Taraflar, anlaşmanın uygulanmasını ve gelecekte nihai anlaşmaya uyulup uyulmadığını takip edecek ortak bir yürütme mekanizması kurulması konusunda da uzlaştı. Nihai anlaşmanın ise bağlayıcı bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanması planlanıyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, “İslamabad Mutabakat Anlaşması” olarak adlandırılan metnin iki ülke liderleri tarafından elektronik ortamda imzalandığını açıkladı ve sürece katkı sunan ABD Başkanı Donald Trump’a teşekkür etti.

Kaynak: BHA