Güçlü Olan Kazanır: Batı’nın Çöken Medeniyeti

Yıllarca dünyaya demokrasi, insan hakları ve özgürlük dersleri veren Batı medeniyetinin “uygar” maskesi, son dönemde yaşanan küresel gelişmelerle birlikte yerle bir oldu. İnsan hakları söylemlerinin yerini, sadece gücün ve çıkarın konuştuğu, “güçlü olanın haklı sayıldığı” ilkel bir barbarlık düzeni aldı. Artık adalet terazisi değil, güç dengeleri konuşuyor.

Demokrasi Derslerinden İlkel Barbarlığa Geçiş

Hafızalarımızı şöyle bir yokladığımızda, çok da uzak olmayan geçmişte Batı başkentlerinden yükselen o “endişeli” sesleri net bir şekilde hatırlarız. Yıllardır bize ve gelişmekte olan pek çok ülkeye parmak salladılar. Diplomatik kürsülerden, süslü salonlardan demokrasi dersi vermeye kalktılar. Her yıl yayınladıkları insan hakları raporlarıyla, ülkelerin karnelerini tutuyor, kendilerince “uygar olmayanları” hizaya getirmeye çalışıyorlardı. “Endişeliyiz”, “Kaygıyla takip ediyoruz”, “Kırmızı çizgimizdir” gibi diplomatik klişelerle, kendilerini dünyanın ahlaki otoritesi olarak konumlandırmışlardı.

Ancak bugün dünya haritasına baktığımızda, o cilalı ve “uygar” maskelerin birer birer düştüğünü görüyoruz. Altından çıkan manzara ise maalesef insanlık adına utanç verici. Maskenin ardında, medeniyetin beşiği olduğunu iddia eden bir yapı değil, ilkel dürtülerle hareket eden saf bir barbarlık saklıymış. Amerika Birleşik Devletleri’nden Rusya’ya, kaynayan Ortadoğu kazanından Latin Amerika’nın kaynak zengini topraklarına kadar artık tek bir, evet sadece tek bir kural işliyor: Güçlü olan kazanır.

Adalet Terazisi Kırıldı: Çifte Standartların Dünyası

Yaşadığımız süreç, uluslararası ilişkilerde samimiyetin tamamen buharlaştığı bir dönem olarak tarihe geçiyor. Batı’nın çifte standardı, artık gizlenemez bir boyuta ulaşmış durumda. Bugün “uluslararası hukuk” dedikleri kavramın, aslında sadece güçlülerin zayıfları ezmek için kullandığı, işlerine gelmediğinde ise buruşturup çöpe attığı bir kağıt parçasından ibaret olduğu acı bir gerçekle yüzümüze çarpıyor.

[EDİTÖRÜN NOTU / BUNU BİLİYOR MUYDUNUZ?]

• Realpolitik Nedir?: Uluslararası ilişkilerde kararların ideoloji veya etik değerlere göre değil, tamamen pratik ve maddi çıkarlara (ekonomi, askeri güç) dayalı olarak alınması yaklaşımıdır. Bugün yaşadığımız süreç, “Realpolitik” kavramının en acımasız örneğidir.
• Veto Gücü: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde sadece 5 ülkenin (ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa) veto hakkı olması, dünyadaki 190’dan fazla ülkenin kaderinin bu 5 dudağın arasına sıkışmasına neden olmaktadır.

Dünya, büyük bir sahneye dönüşmüş durumda ve bu sahnede oynanan oyunun adı ne yazık ki adalet değil. Adalet terazisinin kefeleri, vicdan ve insan onuruyla değil, petrol varilleriyle, silah anlaşmalarıyla ve jeopolitik çıkarlarla tartılıyor. Bir yanda sınırları ihlal edildiği için dünyayı ayağa kaldıranlar, diğer yanda aynı sınır ihlallerini, hatta çok daha ağır insani suçları “meşru müdafaa” veya “stratejik ortaklık” kılıfına sokarak alkışlayabiliyorlar. Bu durum, sadece politik bir tutarsızlık değil, aynı zamanda küresel bir ahlak krizidir. İnsanlık, tarih boyunca hiç bu kadar göz göre göre, canlı yayında sergilenen bir ikiyüzlülüğe şahit olmamıştı.

Ukrayna’da Kahraman, Gazze’de İstatistik Olmak

Bu ikiyüzlülüğün en can yakıcı örneğini, yakın coğrafyamızda süregelen iki farklı çatışma bölgesinde görüyoruz. Bugün Ukrayna ve Rusya savaşında “işgal” kelimesini kullanarak dünyayı haklı bir şekilde ayağa kaldıranlar, konu başka bir coğrafyaya kaydığında aniden dilsiz şeytan kesilebiliyorlar. Ukrayna’da sivillerin maruz kaldığı saldırılar karşısında gözyaşı döküp, parlamentolarında dakikalarca ayakta alkışlı protestolar düzenleyen Batılı liderler, İsrail’in Gazze’de ve bölgedeki eylemlerine sessiz kalmakla yetinmiyor. Sessiz kalmak bir yana, bizzat askeri ve lojistik destek vererek bu dramın bir parçası oluyorlar.

Buradaki temel soru şudur: Bir Ukraynalı çocuğun yaşam hakkı ile Ortadoğu’daki bir çocuğun yaşam hakkı arasında, Batı’nın “evrensel” dediği değerler sisteminde nasıl bir fark var? Görünen o ki, Batı’nın çifte standardı, insan yaşamını sadece bir istatistik verisine indirgemiş durumda. Çıkarlar çatışınca, insan hakları beyannameleri bir kenara itiliyor ve “bizden olanlar” ile “ötekiler” ayrımı devreye giriyor. İran ile nükleer pazarlıklar yapılırken masada insan hakları dosyaları duruyordu; peki ya şimdi? Konjonktür değiştiğinde, o dosyaların nasıl sümen altı edildiğini, dün “düşman” ilan edilenlerin, çıkar ilişkileri gerektirdiğinde nasıl “muhatap” kabul edildiğini hayretle izliyoruz.

Venezuela Örneği: Petrol Varilleriyle Takas Edilen İrade

Bu çarpık zihniyetin izlerini sadece savaş alanlarında değil, ekonomik ve politik manevralarda da görmek mümkün. Çok değil, birkaç yıl öncesine kadar Venezuela’da “diktatörlük” olduğunu haykıran, halkın iradesinin gasp edildiğini savunan ve bu ülkeye tarihin en ağır ambargolarını uygulayan kimdi? Yine aynı Batı bloku. Ancak ne zaman ki Ukrayna savaşı patlak verdi ve Rus gazına alternatif enerji kaynakları arayışı başladı, işte o zaman rüzgarın yönü değişti.

Dün “gayrimeşru” ilan edilen yönetimle el sıkışmak için heyetler gönderildi. Çünkü enerji krizi kapıdaydı ve “demokrasi” idealleri, ısınma ihtiyacının yanında lüks kalıyordu. Venezuela’da halkın iradesini petrol varilleriyle takas etmeye çalışan bu pragmatist zihniyet ile Ukrayna’yı bir vekalet savaşı sahasına çeviren zihniyet, aslında aynı madalyonun iki yüzüdür. ABD’nin Latin Amerika’yı “arka bahçesi” olarak görüp oradaki darbeleri, müdahaleleri meşru sayması; ancak kendi jeopolitik çıkarlarına dokunulan bir yerde “demokrasi elden gidiyor” çığlıkları atması artık dünya kamuoyunda kimseyi inandırmıyor. Bu inandırıcılık kaybı, Batı’nın yumuşak gücünün (soft power) de sonunu getiriyor.

Hukuk, Güçlünün İki Dudağı Arasında

Bize sürekli evrensel hukuktan, Lahey Adalet Divanı’ndan, Cenevre Sözleşmesi’nden bahsedenler, bugün barbarlığın en ilkel, en rafine edilmemiş yöntemlerini kullanmaktan çekinmiyorlar. Dünyaya verdikleri, daha doğrusu eylemleriyle haykırdıkları mesaj çok net ve bir o kadar da korkunç: “Eğer askeri ve ekonomik gücün varsa, hukuk senin iki dudağının arasındadır.”

Bu mesaj, küresel sistemin kökünden sarsılmasına neden oluyor. Zayıf ülkeler, hayatta kalmak için hukuka değil, silaha sarılmak zorunda olduklarını hissediyorlar. Güvenlik kaygısı, işbirliği arzusunun önüne geçiyor. Orman kanunlarının geçerli olduğu bir dünyada, medeniyetten bahsetmek mümkün müdür? Batı’nın çifte standardı, sadece bugünü değil, gelecek nesillerin barış umutlarını da çalıyor.

Değerlerin Enkazı Altında Kalan Medeniyet

Tarih bize şunu defalarca göstermiştir: Adaletin olmadığı yerde kalıcı barış tesis edilemez. Vicdanın devre dışı kaldığı, sadece kaba kuvvetin konuştuğu bir yerde medeniyet inşa edilemez, sadece korku imparatorlukları kurulabilir. Batı, yüzyıllardır tuğla tuğla inşa ettiğini iddia ettiği o “üstün değerler” binasının enkazı altında kalmıştır.

Bugün “Güçlü olan kazanır” barbarlığı kısa vadede kazandırıyor gibi görünebilir. Ancak uzun vadede, ahlaki üstünlüğünü kaybeden hiçbir güç, sadece silahla ayakta kalamaz. Dünya artık süslü sözlere değil, samimi eylemlere bakıyor. Ve ne yazık ki baktığı yerde, insan hakları beyannamelerini değil, çıkar hesaplarının soğuk yüzünü görüyor.

Medya İmparatorluğu ve Zihinlerin İşgali

Batı’nın bu “güçlü olan kazanır” doktrinini ayakta tutan en önemli sütunlardan biri de şüphesiz medya üzerindeki mutlak hakimiyetidir. Savaş sadece cephede topla tüfekle değil, ekranlarda ve manşetlerde kelimelerle de yürütülüyor. Bugün “uygar Batı” dediğimiz blok, elindeki devasa medya gücünü kullanarak gerçeği bükmekte, kurbanı suçlu, suçluyu ise kahraman gibi göstermekte ustalaşmış durumda.

Algı yönetimi öylesine profesyonelce yapılıyor ki, ekran başında oturan sıradan bir izleyici, binlerce kilometre ötede çocukların üzerine yağan bombaları “terörle mücadele” sanırken, bir başka coğrafyadaki benzer bir eylemi “insanlık suçu” olarak kodlayabiliyor. Hollywood filmlerinden haber bültenlerine kadar ilmek ilmek işlenen bu bilinçaltı mesajı şudur: “Batılı insanın canı kutsaldır, geriye kalanlar ise sadece detaydır.”

“Bahçe ve Orman” Metaforunun Altındaki Irkçılık

Hatırlayacağınız üzere, Avrupa Birliği’nin Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, geçtiğimiz dönemde Avrupa’yı bir “bahçe”, dünyanın geri kalanını ise bu bahçeyi istila etmeye çalışan bir “orman” olarak nitelendirmişti. Bu talihsiz ama bir o kadar da dürüst itiraf, aslında Batı’nın bilinçaltındaki sömürgeci kodların hala ne kadar canlı olduğunu kanıtlıyor.

Onlara göre kendileri, korunması gereken, çiçeklerle dolu, kurallı ve medeni bir bahçede yaşıyorlar. Bizler, yani Batı dışı toplumlar ise o bahçeyi tehdit eden vahşi ormanın sakinleriyiz. İşte bu bakış açısı, bugün Gazze’de, Yemen’de veya Afrika’nın sömürülen madenlerinde yaşanan vahşete neden ses çıkarılmadığının psikolojik altyapısını oluşturuyor. “Orman”da ölenlerin yasını tutmaya gerek görmüyorlar; çünkü onlara göre orman kanunları orada geçerli ve bu doğal bir süreç. Bu ırkçı yaklaşım, insan hakları evrenselliğini “Batılı beyaz adamın ayrıcalığı”na indirgiyor.

SWIFT Silahı ve Ekonomik Şantaj Düzeni

“Güçlü olan kazanır” barbarlığının bir diğer yüzü de ekonominin bir savaş başlığına dönüştürülmesidir. Eskiden ordularla kuşatılan şehirler, bugün SWIFT sisteminden çıkarılmakla, varlıklarına el konulmakla ve ambargolarla kuşatılıyor. Küreselleşme masalları anlatılırken “serbest piyasa” ve “mülkiyet hakkı” kutsanıyordu. Ancak Rusya-Ukrayna savaşıyla gördük ki, Batı’nın çıkarları tehlikeye girdiğinde, bir Rus iş insanının Londra’daki evine veya yatına, hiçbir mahkeme kararı olmadan, sadece idari kararlarla el konulabiliyor.

Bu durum, dünyadaki diğer tüm uluslara verilmiş bir gözdağıdır. “Paranızı bizim bankalarımızda tutabilirsiniz, ticaretinizi bizim para birimimizle yapabilirsiniz ama günün sonunda bizim politikalarımıza ters düşerseniz, tek bir tuşla tüm birikiminizi sıfırlarız.” Mülkiyet hakkının kutsallığı, sadece Batı’nın sadık müttefiki olduğunuz sürece geçerlidir. Bu ekonomik şantaj düzeni, ülkeleri bağımsız politikalar üretmekten alıkoymakta, onları boyun eğmeye zorlamaktadır.

Küresel Güney’in Uyanışı ve Yeni Arayışlar

Ancak tarih diyalektik ilerler; her etki kendi tepkisini doğurur. Batı’nın bu pervasız barbarlığı ve çifte standardı, “Küresel Güney” olarak adlandırılan Asya, Afrika ve Latin Amerika ülkelerinde büyük bir uyanışı tetikledi. Artık kimse “Amerikan Rüyası”na eskisi gibi inanmıyor. Ülkeler, Batı’nın ipoteği altındaki finansal sistemlere alternatifler aramaya, kendi aralarında yerel para birimleriyle ticaret yapmaya ve BRICS gibi yeni güç odaklarında birleşmeye başladı.

Dünya artık tek kutuplu, tek doğrunun dayatıldığı o eski dünya değil. Batı’nın “biz ne dersek o olur” kibri, Doğu’nun ve Güney’in yükselen özgüveniyle çarpışıyor. Bu çarpışma sancılı olabilir, kaos yaratabilir; ancak adaletsiz bir “sahte düzen”dense, hakkaniyet arayışındaki bir kaos, geleceğe dair daha fazla umut vaat ediyor. Çünkü maskeler düştü ve kralın çıplak olduğunu artık sadece biz değil, tüm dünya görüyor.