Yeni Hal Yasası taslağı, sebze ve meyve fiyatlarındaki artışların önüne geçilmesi amacıyla TBMM’deki AK Parti grubuna sunuldu. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonundaki açıklamasında düzenlemenin Meclis grubunun değerlendirmesine iletildiğini duyurdu.
Hazine ve Maliye, Ticaret, Tarım ve Orman ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıklarının üzerinde çalıştığı düzenlemenin yaklaşık 30 maddelik ilk taslağının 9 maddeye indirildiği belirtiliyor. Taslak, 2012’de yürürlüğe giren Hal Kanunu’nda kapsamlı değişiklik öngörüyor.
Yeni Hal Yasası taslağında üreticiye doğrudan satış kolaylığı
Düzenlemenin temel hedeflerinden biri, üretici ile tüketici arasındaki aracılık maliyetlerinin azaltılması. Bolat, üretici birlikleri ve kooperatiflerinin hallerde ve pazarlarda daha fazla yer almasının amaçlandığını, kendi hallerini kurmak isteyen üretici örgütlerine maddi destek ile vergi ve rüsum muafiyetleri sağlanmasının öngörüldüğünü söyledi.
Taslakta üretici birlikleri ve kooperatiflerinin hallerde, semt pazarlarında ve perakende satış noktalarında daha fazla yer almasına yönelik değişiklikler üzerinde çalışılıyor. Böylece çiftçilerin ürünlerini doğrudan tüketiciye, marketlere veya çevrim içi satış kanallarına ulaştırmasının kolaylaştırılması hedefleniyor. Üretici örgütlerinin güçlendirilmesi ve kooperatifleşmenin yaygınlaştırılması da öncelikler arasında.
Komisyon oranları ve cezalarda yeni dönem
Aracılık faaliyetlerinin ve komisyon oranlarının yeniden düzenlenmesi de değerlendiriliyor. Gıda Mühendisi Nurten Sırma, mevcut sistemde bazı aracıların ürün fiyatlarını artırdığını belirterek komisyon oranlarının yüzde 8’den yüzde 4’e düşürülmesinin gündemde olduğunu ifade etti. Sırma, Ayaş’ta 8 liraya üretilen domatesin aynı bölgedeki bir markette 100 liraya satılması örneğini verdi.
Taslakla sebze ve meyve ticaretinde kayıt dışılığın önlenmesi ve fiyatları yapay biçimde artıran uygulamalara yönelik yaptırımların güçlendirilmesi hedefleniyor. Kurallara aykırı faaliyetler için idari para cezalarının artırılması ve bazı ihlallere yönelik hapis cezası uygulanması üzerinde çalışıldığı belirtiliyor. Ancak hapis cezasının hangi fiilleri kapsayacağı ve yaptırımların kesin kapsamı henüz netleşmiş değil.
Hallerde dijital takip güçlenecek
Düzenlemede Hal Kayıt Sistemi üzerinden ürün hareketlerinin ve fiyatların daha etkin izlenmesi de gündemde. Bildirim, satış ve denetim süreçlerinin dijital ortamda takip edilmesiyle ürünlerin üreticiden tüketiciye ulaşıncaya kadar geçirdiği aşamaların daha şeffaf hâle getirilmesi amaçlanıyor. Hallerde stok takibi, kalite sınıflandırması ve gıda güvenliği denetimlerinin geliştirilmesi de değerlendirilen başlıklar arasında yer alıyor.
Taslak henüz yasalaşmadı. Teklifin Meclis’e sunulmasının ardından komisyon ve Genel Kurul aşamalarında görüşülmesi gerekecek. Komisyon oranları, yaptırımlar, üretici teşvikleri ve uygulama takvimi gibi ayrıntılar, yasama sürecinde metnin alacağı son şekle göre kesinleşecek.
Kaynak: BHA Ekonomi
