Türk Dünyasının Kalbi Fergana’da Atıyor: Dostluk Forumu

Özbekistan’ın tarihi ve stratejik şehri Fergana, Türk dünyasının birliğini, beraberliğini ve geleceğe yönelik ortak vizyonunu pekiştiren dev bir organizasyona ev sahipliği yaptı. Orta Asya ve Azerbaycan Dostluk Forumu, bölgedeki altı kardeş ülke arasındaki bağları güçlendirmek amacıyla düzenlenen oturumlarla, Türk dünyası için kritik mesajların verildiği tarihi bir platforma dönüştü.

Saidcan Açılov: “Fergana, Bölgesel Dayanışmanın Sembolü Oldu”

Türkiye’deki Özbegim Derneği Özbekistan Resmi Temsilcisi Saidcan Açılov, Fergana’da düzenlenen bu büyük buluşmanın ardından kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Forumun, Türk dünyasında doğanın uyanışını ve kardeşliğin yeniden filizlenmesini simgeleyen Nevruz Bayramı dönemine denk getirilmesinin tesadüf olmadığını belirten Açılov, bu zamanlamanın kültürel derinliğe vurgu yaptığını ifade etti.

Türkiye Cumhuriyeti temsilcisi olarak bu anlamlı organizasyonda yer almanın büyük bir onur olduğunu dile getiren Saidcan Açılov, forumun sadece diplomatik bir buluşma olmadığını, aynı zamanda halkların birbirine daha sıkı kenetlenmesi için atılmış somut bir adım olduğunu vurguladı. Açılov’a göre, Fergana buluşması, küresel ölçekte hassas dengelerin yaşandığı bir dönemde barış ve istikrar mesajı veren en güçlü bölgesel hareketlerden biri konumunda.

İnsani Dayanışma: Hatay’dan Özbekistan’a Uzanan Gönül Köprüsü

Forumun en duygusal ve anlamlı başlıklarından biri, Türkiye’de yaşanan büyük deprem felaketi sonrası sergilenen kardeşlik örneği oldu. Hataylı vatandaşların Özbekistan’da misafir edilmesi, iki ülke arasındaki dostluğun sadece kağıt üzerinde kalmadığını, en zor günlerde ete kemiğe büründüğünü gösterdi. Özbekistan halkının ve devletinin sergilediği bu kadirşinaslık, forumda “insani diplomasinin en saf hali” olarak nitelendirildi.

50’den fazla kardeş ülke temsilcisinin katılım sağladığı bu organizasyon, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesindeki ülkelerin birbirine olan bağlılığını bir kez daha kanıtladı. Saidcan Açılov, bu tür insani yardımlaşmaların, siyasi ve ekonomik iş birliklerinin temelini sağlamlaştıran en önemli harç olduğunu ifade ederek, Özbekistan ve Türkiye arasındaki stratejik ortaklığın her geçen gün daha da derinleştiğine dikkat çekti.

[EDİTÖRÜN NOTU / BUNU BİLİYOR MUYDUNUZ?]

• Fergana Vadisi’nin Önemi: Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan sınırlarının kesiştiği bu vadi, Orta Asya’nın en verimli ve nüfus yoğunluğu en yüksek bölgesidir. Tarih boyunca İpek Yolu’nun kilit noktalarından biri olmuştur.
• Türk Devletleri Teşkilatı (TDT): Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’ın tam üye olduğu teşkilatta Macaristan ve KKTC gözlemci üye statüsündedir.
• Ayrıtam Bölgesi: Özbekistan ve Afganistan sınırında kurulan bu serbest ekonomik bölge, bölgenin güneye açılan en büyük ticaret kapısı olmayı hedeflemektedir.

Sınırların Kalkması ve Pasaportsuz Geçiş Hamleleri

“Yeni Özbekistan” vizyonunun en somut çıktılarından biri, Orta Asya ülkeleri arasındaki fiziksel ve bürokratik engellerin bir bir ortadan kalkması oldu. Forum kapsamında ele alınan en devrim niteliğindeki gelişme; Tacikistan, Kırgızistan ve Kazakistan ile olan sınır geçişlerinin kolaylaştırılmasıdır. Bazı bölgelerde başlatılan pasaportsuz geçiş uygulaması, bölge halklarının ticari ve sosyal etkileşimini artırarak “tek millet, ortak coğrafya” bilincini güçlendiriyor.

Sovyetler Birliği döneminden miras kalan ve yıllardır çözülemeyen sınır problemlerinin barışçıl yollarla ve karşılıklı güven esasıyla çözülmesi, Orta Asya‘nın küresel yatırımcılar için de cazibe merkezi haline gelmesini sağlıyor. Azerbaycan‘ın Karabağ zaferi sonrası bölgedeki dengelerin değişmesi ve stratejik koridorların açılmasıyla birlikte, Fergana’da verilen mesajlar jeopolitik bir bütünlüğün de habercisi niteliğinde.

Ortak Dil ve Alfabe: Kültürel Entegrasyonun Temeli

Fergana Devlet Üniversitesi çatısı altında gerçekleştirilen panel ve oturumlar, forumun sadece siyasi değil, aynı zamanda akademik bir derinliğe sahip olduğunu kanıtladı. Türk dünyası delegasyonlarının en çok üzerinde durduğu konu, kuşkusuz “ortak dil ve alfabe” çalışmaları oldu. Saidcan Açılov, Türk halklarının birbirini tercümansız anlayabilmesi için alfabe birliğinin hayati bir zorunluluk olduğunu belirtti.

Panelde, Türkiye, Azerbaycan ve Özbekistan gibi ülkelerin dil bilimcileri, ortak iletişim kanallarının güçlendirilmesi adına atılacak adımları tartıştılar. Mevcut farklılıkların birer zenginlik olduğu ancak ortak bir yazı dilinin ticari ve kültürel etkileşimi katlayarak artıracağı vurgulandı. Bu alandaki çalışmaların hızlandırılması yönünde çıkan tavsiye kararları, Türk Devletleri Teşkilatı‘nın gelecek ajandasında üst sıralarda yer alacak.

Jeopolitik Dengeler ve Karabağ Zaferi’nin Etkisi

Forumun bir diğer stratejik ayağı ise Azerbaycan’ın Karabağ zaferi sonrası bölgede oluşan yeni statüko oldu. Fergana’daki buluşmada, bu zaferin sadece Azerbaycan için değil, tüm Orta Asya’nın Batı’ya açılan koridorları için bir dönüm noktası olduğu kaydedildi. Üç ülke sınırında inşa edilen ve bir dostluk nişanesi olan Dostluk Anıtı, gelecekte sadece sembolik bir yapı değil; ticaretin, sanatsal etkileşimin ve lojistiğin merkezi olarak kurgulanıyor.

Açılov, Karabağ zaferiyle açılan stratejik koridorların, Orta Asya’nın zengin kaynaklarının dünya pazarlarına daha güvenli ve hızlı ulaşmasını sağlayacağını ifade etti. Bu durum, Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan gibi denize kıyısı olmayan ülkeler için “Hazar ötesi” geçiş güzergahlarının önemini bir kez daha teyit etti.

Bölgesel Kalkınmada Yeni Modeller: Ayrıtam Örneği

Özbekistan’ın güney komşusu Afganistan ile olan ilişkileri ve bu kapsamda hayata geçirilen Ayrıtam Serbest Ekonomik Bölgesi, forumda örnek bir kalkınma modeli olarak sunuldu. Sınır bölgelerinin birer çatışma alanı değil, birer refah merkezi haline getirilmesi hedefi doğrultusunda;

• Ticaretin Kolaylaştırılması: Gümrük süreçlerinin dijitalleşmesi ve hızlandırılması.
• Serbest Bölge Avantajları: Üretim ve lojistik alanında yatırımcılara sağlanan vergi muafiyetleri.
• İstihdam: Bölge halkları için yeni iş sahalarının oluşturulması gibi maddeler detaylandırıldı.

Türk Devletleri Teşkilatı’nın Stratejik Şemsiyesi

Türkiye, Macaristan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gibi farklı coğrafyalardan gelen temsilcilerin aynı masada buluşması, Türk Devletleri Teşkilatı‘nın (TDT) kapsayıcı gücünü gösterdi. Forumda, TDT’nin sadece bir iş birliği platformu değil, aynı zamanda küresel krizlere karşı ortak refleks geliştiren stratejik bir kalkan olduğu vurgulandı.

Saidcan Açılov, Macaristan’ın gözlemci üye olarak Avrupa ile kurduğu köprü ve KKTC’nin varlığının, Türk dünyasının Akdeniz’den Adriyatik’e, oradan Tanrı Dağları’na kadar uzanan geniş bir etki alanına sahip olduğunu kanıtladığını belirtti. Fergana’dan yükselen bu ses, Türk halklarının 21. yüzyılı bir “Türk Yüzyılı”na dönüştürme kararlılığının bir tezahürü olarak yorumlandı.

[EDİTÖRÜN NOTU / BUNU BİLİYOR MUYDUNUZ?]

• Ortak Alfabe Kararı: Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde kurulan Ortak Alfabe Komisyonu, 34 harften oluşan ortak bir Latin alfabesi çerçevesi üzerinde mutabık kalmıştır.
• Nevruz Bayramı: UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde yer alan Nevruz, Balkanlar’dan Orta Asya’ya kadar 300 milyondan fazla insan tarafından kutlanmaktadır.
• Fergana Devlet Üniversitesi: 1930 yılında kurulan üniversite, bölgenin en eski ve prestijli eğitim kurumlarından biridir ve Türk dünyası araştırmalarında merkez üssü konumundadır.

Geleceğe Güçlü Bir Miras

Fergana Dostluk Forumu, katılımcıların “Birlikte daha güçlüyüz” mesajıyla sona erdi. Saidcan Açılov’un da belirttiği gibi, sınırların şeffaflaştığı, dillerin birleştiği ve gönül köprülerinin kurulduğu bu yeni dönem, sadece bugünü değil, gelecek nesillere bırakılacak barış dolu bir coğrafyayı müjdeliyor. Özbekistan’ın başlattığı bu reform ve dostluk rüzgarı, tüm Türk dünyasında karşılık bulmaya devam edecek.

Kaynak: BHA