TCMB Rezervlerinde Altın Etkisi ve Mevduat Hareketliliği

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verileri ve Gedik Yatırım analizlerine göre, şubat ayının ikinci yarısında rezervlerde ve döviz mevduatlarında dikkat çekici değişimler yaşandı. 20 Şubat haftasında net rezervlerde gerileme görülürken, takip eden günlerde altın fiyatlarındaki yükselişin etkisiyle brüt rezervlerde toparlanma emareleri kaydedildi.

Rezervlerde Altın Fiyatlarının Dominant Rolü

TCMB analitik bilançosuna göre, 25 Şubat itibarıyla rezervlerde pozitif bir hareketlilik gözlendi. Brüt rezervlerde 4,8 milyar $, swap hariç net rezervlerde ise yaklaşık 1,6 milyar $’lık artış yaşandı. Bu artışın temel motoru, yaklaşık 4,2 milyar $’lık pozitif katkı sağlayan altın fiyatları oldu.

Sene başından bu yana brüt rezervlerdeki 21,8 milyar $’lık ve swap hariç net rezervlerdeki 14,5 milyar $’lık artışın büyük bir kısmı, yaklaşık 18,7 milyar $ ile altın fiyatlarındaki yükselişten kaynaklandı. TCMB rezerv gelişmeleri kapsamında bakıldığında, 20 Şubat haftasında brüt rezervler 211,8 milyar $’dan 206,1 milyar $’a, net rezervler ise 93,6 milyar $’den 89 milyar $’a geriledi.

Döviz Mevduatları ve DTH Eğilimleri

Döviz tevdiat hesaplarında (DTH) parite etkisinden arındırılmış veriler, hem bireysel hem de kurumsal tarafta alım yönlü bir eğilimi işaret ediyor. İlgili dönemde bireysel DTH’larda 756 milyon $, kurumsal DTH’larda ise 150 milyon $ tutarında artış gerçekleşti. Böylece toplam döviz mevduat artışı haftalık bazda 900 milyon $’ın üzerine çıktı.

2025 yılı başından bu yana toplam döviz mevduatlarındaki birikimli artış 24,9 milyar $ seviyesine ulaştı. DTH ve KKM hesaplarının toplam mevduat içindeki payı %41,2 olarak kaydedilirken, yatırım fonları da sisteme dahil edildiğinde bu oran %43,5’e çıkmaktadır.

[EDİTÖRÜN NOTU / BUNU BİLİYOR MUYDUNUZ?]

• Swap hariç net rezervler, Merkez Bankası’nın emanet aldığı dövizler çıkarıldıktan sonra elinde kalan gerçek döviz gücünü temsil eder.
• Türkiye’nin altın rezervleri, küresel piyasalardaki ons fiyatı değişimlerinden doğrudan etkilenerek brüt rezerv rakamlarını yukarı veya aşağı yönlü dalgalandırabilir.
• Dolarizasyon oranındaki düşüş, yerli yatırımcıların Türk Lirası varlıklara olan güveninin ve tercihinin bir göstergesi olarak takip edilir.

Kredi Büyümesi ve TL Mevduat Artışı

Türk Lirası mevduatlar haftalık 75 milyar TL’lik güçlü bir artışla 16,5 trilyon TL seviyesine yükseldi. Kredi tarafında ise ticari ve tüketici kredileri arasında farklılaşan bir tablo mevcut. Ticari kredilerde yıllıklandırılmış 13 haftalık ortalama büyüme %29,4’ten %31’e çıkarken, tüketici kredilerinde büyüme %47’den %41,5’e geriledi.

Yatırımcı Tercihleri ve Portföy Hareketleri

Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye piyasasındaki hareketleri, rezerv ve likidite dengesi üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor. Gedik Yatırım analizine göre, 20 Şubat haftasında yabancı yatırımcılar devlet iç borçlanma senetlerinde (DİBS) yaklaşık 1 milyar $’lık satış gerçekleştirdi. Bu satışlarla birlikte yabancıların DİBS stok değeri 22,3 milyar $ seviyesine geriledi. Eurobond tarafında da 738 milyon $’lık bir çıkış gözlenirken, hisse senedi piyasasında tam tersi bir eğilimle 410 milyon $’lık net alım kaydedildi.

TCMB rezerv gelişmeleri bağlamında, yerli yatırımcıların güvenli liman arayışı altın ve döviz fonlarında kendini hissettiriyor. Tüm döviz fonlarının aktif büyüklüğü yaklaşık 383 milyon $düşüşle 79 milyar$ seviyesine inerken, Para Piyasası Fonu (PPF) büyüklüğünde 41,3 milyar TL’lik bir azalış yaşandı. Buna karşın, Serbest Şemsiye Fonu altındaki PPF büyüklüğü 50,6 milyar TL artarak 1,28 trilyon TL’ye ulaştı.

KKM’den Çözülme ve Likidite Dengesi

Ağustos 2023’te zirve noktasına ulaşan Kur Korumalı Mevduat (KKM) hesaplarındaki çözülme süreci, ekonomi yönetiminin sadeleşme adımlarıyla uyumlu olarak sürüyor. Toplam çözülme miktarının 136,9 milyar $ seviyesini aşması, piyasadaki Türk Lirası likiditesinin yönetimini daha kritik hale getiriyor. 23 Ağustos 2025 itibarıyla KKM hesaplarında oldukça sınırlı bir bakiye kalmış durumda.

Yabancı para kredilerdeki gelişim ise şirketlerin borçlanma tercihlerindeki değişimi yansıtıyor. Mart 2024’ten bu yana yabancı para krediler yaklaşık %52 oranında artış göstererek 204 milyar $ seviyesine ulaştı. Haftalık bazda ise bu kalemde 0,2 milyar $’lık sınırlı bir düşüş görüldü. Analistler, rezervlerdeki ve döviz mevduatlarındaki bu hareketliliğin hem küresel altın fiyatlarındaki dalgalanmalardan hem de yerli ve yabancı yatırımcıların risk algısındaki değişimlerden beslendiğini vurguluyor.

[EDİTÖRÜN NOTU / BUNU BİLİYOR MUYDUNUZ?]

• DİBS (Devlet İç Borçlanma Senetleri), devletin iç borçlanma ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla çıkardığı hazine bonosu ve devlet tahvillerinin genel adıdır.
• Eurobond, bir devletin veya şirketin kendi para birimi dışındaki bir para birimiyle (genellikle Dolar veya Euro) yurt dışında ihraç ettiği borçlanma aracıdır.
• “Parite etkisinden arındırılmış” veri, döviz kurlarındaki (örneğin Euro/Dolar paritesi) değişimlerden kaynaklanan değer artış veya azalışlarını dışarıda bırakarak saf miktarsal değişimi gösterir.

Rezervlerde Güçlü Görünüm Sürüyor

2025 yılı başından bu yana brüt rezervlerde kaydedilen 21,8 milyar $’lık artış, Merkez Bankası’nın dış şoklara karşı tampon mekanizmalarını güçlendirdiğini gösteriyor. Altın fiyatlarındaki yükselişin sağladığı 18,7 milyar $’lık katkı, rezervlerin kompozisyonundaki kıymetli maden ağırlığının stratejik önemini bir kez daha kanıtladı. Döviz mevduatlarında haftalık bazda görülen artış ve dolarizasyon oranının %43,5 seviyesindeki seyri, piyasaların önümüzdeki dönemdeki enflasyon ve kur beklentileri açısından yakından takip edilmeye devam edecek.

Kaynak: Hibya Haber Ajansı