Tarım, hayvancılık, su yönetimi ve ormancılık alanlarında önemli değişiklikler içeren “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme kapsamında çeltik üretiminden karbon yutak ormanlarının kurulmasına, hayvan sevklerinden alkollü içki sektörüne kadar birçok alanda yeni hükümler getirildi.
Çeltik üretimine mesafe şartı
Yeni düzenlemeye göre çeltik tarlaları, il ve ilçe merkezlerinde imar sınırlarından itibaren en az 500 metre uzaklıkta kurulabilecek. Köy ve mahallelerde ise bu mesafe 50 metre olarak uygulanacak. Mesafe hesabında en dıştaki konut ile çeltik ekilen alan arasındaki en yakın nokta esas alınacak.
Alkollü içki sektöründe tanıtım kısıtlaması
Kanunla birlikte alkollü içki üreticilerine yönelik tanıtım ve marka kullanımında yeni sınırlamalar getirildi. Alkollü içki firmalarına ait isim, logo, amblem ve ambalajlarda yer alan görseller; iş yerlerinin iç ve dış bölümleri, vitrinler, satış alanları ve etkinlik mekanlarında kullanılamayacak. Ayrıca fermente ve distile alkollü içki markalarının birbirlerinin yerine kullanılmasının da önü kapatıldı.
HES işletmelerine ağır cezalar
Devlet Su İşleri’nin belirlediği işletme talimatlarına uymayan hidroelektrik santral işletmelerine ciddi yaptırımlar uygulanacak. Eksikliklerini gidermeyen şirketlere, tesisin kurulu gücüne göre megavat başına 50 bin ila 100 bin lira arasında değişen idari para cezası verilecek. Toplam ceza miktarı ise 250 bin liradan az, 5 milyon liradan fazla olamayacak.
Karbon yutak ormanları geliyor
Kanunun dikkat çeken düzenlemelerinden biri de iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında karbon yutak ormanlarının kurulması oldu. Orman Genel Müdürlüğü tarafından hayata geçirilecek uygulama ile atmosferdeki karbonun tutulması ve depolanması hedeflenirken, ormanların sera gazı azaltımındaki rolünün güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Su yapılarında güvenlik ve cezalar
İl özel idareleri, belediyeler, köy tüzel kişilikleri ve diğer kamu kurumları, su yapılarından kaynaklanabilecek risklerin önlenmesi amacıyla gerekli güvenlik tedbirlerini almakla yükümlü olacak. Ayrıca DSİ’ye ait su yapıları, servis yolları ve diğer tesislerin amacı dışında kullanımına izin verilmeyecek. Zorunlu durumlarda ise oluşabilecek zararların sorumluluğu kullanan kişi veya kurumlara ait olacak.
DSİ tarafından yürütülen ve ikili iş birliği anlaşmaları kapsamında bulunan projeler ile yatırım programlarında yer alan bazı çalışmalar için öngörülen süre, 31 Aralık 2025’ten 31 Aralık 2040 tarihine kadar uzatıldı.
Orman ve şeker pancarı düzenlemeleri
Orman Kanunu’nun 2/B maddesi kapsamında daha önce yapılan uygulamaların mahkeme kararıyla iptal edildiği alanlarda, gerekli şartların sağlanması halinde yeniden 2/B uygulaması yapılabilmesine imkan tanındı.
Şeker pancarı alım fiyatları bundan böyle her yıl şeker fabrikalarını işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticiler veya temsilcileri arasında sağlanacak mutabakat doğrultusunda belirlenecek.
Kaçak yapılara abonelik yasağı
Gerekli izinler alınmadan inşa edilen yapı ve tesislere elektrik, su ve doğal gaz aboneliği verilemeyecek. Bu kurala aykırı hareket eden kurum ve kuruluşlara her bir abonelik için 100 bin lira idari para cezası uygulanacak.
Hayvan sevklerinde yeni cezalar
Canlı hayvan ve hayvansal ürün taşımacılığında Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen belgelerin bulundurulmaması halinde idari yaptırımlar uygulanacak. Belgesiz sevk edilen sığırlar için hayvan başına 7 bin 863 lira, koyun ve keçiler için ise hayvan başına 1.204 lira ceza kesilecek.
Tütün ve alkolde ihlal yaptırımları
Tütün ve alkol sektöründe faaliyet gösteren kişi ve kuruluşların mevzuata aykırı hareket etmeleri durumunda öncelikle eksikliklerini gidermeleri için en az 15 günlük süre verilecek. Süre sonunda aykırılığın devam etmesi veya aynı ihlalin beş yıl içinde tekrar edilmesi halinde 100 bin liradan 1 milyon liraya kadar para cezası uygulanacak. Aynı ihlalin üçüncü kez gerçekleşmesi durumunda ise ilgili faaliyet belgeleri iptal edilecek.
Yeni düzenlemeler, tarım ve orman alanında kapsamlı bir reform niteliği taşıyor. Çeltik üretiminden enerjiye, hayvancılıktan alkol sektörüne kadar pek çok alanda getirilen sınırlamalar ve cezalar, sektörlerde daha sıkı bir denetim ve çevreye duyarlılık hedefliyor. Özellikle karbon yutak ormanları ve su yapılarının güvenliği, iklim değişikliğiyle mücadelede önemli adımlar olarak öne çıkıyor. Uygulamanın takibi ve etkileri ise önümüzdeki dönemde merak konusu olacak.
Kaynak: BHA
