SGK’dan Yurt Dışı İlaç Hamlesi

Türkiye’de sağlık sisteminin en kritik ayaklarından biri olan yurt dışı ilaç temininde devrim niteliğinde bir değişikliğe gidildi. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yürütülen süreçler, Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla yeniden şekillendi. Hastaların ilaca erişimini hızlandırmayı amaçlayan bu düzenleme, sağlıkta verimlilik ve şeffaflık çıtasını bir üst seviyeye taşımayı hedefliyor.

Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu Kuruluyor

Sağlıkta yeni dönemin en önemli yapı taşlarından biri, kurulacak olan Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu olacak. Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altında faaliyet gösterecek olan bu komisyon; ilaç miktarından bütçe kısıtlamalarına, geçmiş kullanım verilerinden özel hastalık durumlarına kadar pek çok kriteri analiz ederek stratejik kararlar alacak. Resmi Gazete üzerinden duyurulan karara göre, komisyon üyeleri aldıkları kararlardan doğrudan sorumlu olacak ve kararlar oy çokluğuyla hızla neticelendirilecek.

Bu yeni mekanizma, genel sağlık sigortası kapsamında olan vatandaşların tedavisinde hayati önem taşıyan ancak Türkiye’de ruhsatlı olmayan veya bulunamayan ilaçların temininde ana aktör olacak. SGK, alım süreçlerinde şeffaflık ve eşit muamele ilkelerini gözeterek, piyasa araştırmaları neticesinde en uygun tedarik kaynaklarını belirleyecek.

Dinamik Alım Sistemi ile Rekabetçi Dönem

Tedarik zincirinde verimliliği artırmak amacıyla hayata geçirilen dinamik alım sistemi, yurt dışı ilaç alımlarında yeni bir standart belirliyor. Bu sistem, belirlenen yeterlik kriterlerini karşılayan tüm isteklilere 365 gün açık olacak. Bir ilaç için birden fazla tedarikçinin bulunması durumunda, bu sistemin kullanılması esas kabul edilecek. Böylece ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ile sözleşme imzalanarak kamu kaynaklarının verimli kullanılması sağlanacak.

İhalelerde Esneklik ve Hızlı Çözüm

Yeni usul ve esaslar, olağanüstü durumlarda devletin refleks hızını artıracak düzenlemeler de içeriyor. Doğal afetler, salgın hastalıklar veya acil tıbbi ihtiyaç durumlarında, ilan yapılmaksızın pazarlık usulü veya doğrudan temin yöntemleri devreye sokulabilecek. Beşeri tıbbi ürün alımlarında uygulanacak bu esneklik, özellikle hayati tehlikesi bulunan hastalar için zamanla yarışılan süreçlerde can kurtarıcı bir rol üstlenecek.

İlaç Tedarikinde Şeffaflık ve Dijital İzlenebilirlik

Sosyal Güvenlik Kurumu, yeni dönemde sadece hızı değil, aynı zamanda her bir kuruşun nereye harcandığını gösteren yüksek bir şeffaflık standardını benimsiyor. Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu, yaptığı her alımda piyasa rayiç bedellerini ve küresel ilaç endekslerini baz alacak. Bu süreçte, ilaç temin kaynağı listesi periyodik olarak güncellenecek ve uygun şartları sağlayan yeni firmaların sisteme girişi kolaylaştırılacak. SGK‘nın bu hamlesi, özellikle “tekelleşme” riskini ortadan kaldırarak fiyat rekabetini artırmayı ve kamunun ilaç harcamalarındaki verimliliğini maksimize etmeyi amaçlıyor.

Yeni yönetmelikle birlikte, ilaçların yurt dışından getirilmesi sürecinde yaşanan lojistik aksaklıkların önüne geçmek için “performans takibi” sistemi de hayata geçiriliyor. Tedarikçi firmaların teslimat süreleri ve ürün kaliteleri, dijital bir havuzda puanlanacak. Bu veriler, gelecekteki ihalelerde ve dinamik alım sistemi başvurularında belirleyici kriterler arasında yer alacak.

Teknik Veriler: İlaç Ekonomisi ve Tedarik Yöntemleri

Düzenlemenin teknik boyutunu ve sektöre getirdiği yenilikleri somut verilerle incelemek gerekirse:

• Alım Yöntemleri: Beşeri tıbbi ürün ve hizmet alımlarında; açık ihale, pazarlık usulü ve belirli şartlarda doğrudan temin olmak üzere üç ana yöntem uygulanabilecek.
• Bildirim Süresi: Tüm ihalelerin sonuçları, kamu denetimi ve şeffaflık gereği en geç 15 iş günü içinde Kamu İhale Kurumu’na raporlanacak.
• Katılımcı Havuzu: Dinamik alım sistemi sayesinde, daha önce bürokratik engellere takılan küçük ve orta ölçekli nitelikli tedarikçilerin sisteme başvurusu sürekli hale getirildi.
• Karar Mekanizması: Komisyon kararlarında “çekimser” oy kullanılamayacak olması, karar alma süreçlerindeki tıkanıklıkları giderecek ve sorumluluk bilincini artıracak.

Acil Durum Refleksi: Salgın ve Doğal Afet Protokolü

Düzenlemenin en stratejik noktalarından birini, öngörülemeyen küresel veya yerel krizlere karşı geliştirilen hızlı aksiyon planı oluşturuyor. Cumhurbaşkanı kararı ile netleşen usullere göre; doğal afetler, salgın hastalıklar veya can kaybı riski taşıyan acil ilaç ihtiyaçlarında bürokratik süreçler askıya alınarak en hızlı temin yöntemi seçilecek. Bu durum, özellikle hayati önem taşıyan onkoloji ilaçları ve nadir hastalıkların tedavisinde kullanılan özel serumların temininde Türkiye’nin elini güçlendirecek.

Gelecek Vizyonu: İlaçta Sürdürülebilir Erişim

Sosyal Güvenlik Kurumu‘nun bu kapsamlı revizyonu, Türkiye’nin sağlıkta dijitalleşme ve şeffaflık vizyonunun bir parçası olarak görülüyor. Genel sağlık sigortası şemsiyesi altındaki milyonlarca vatandaş için ilaç erişimi artık bir “bekleme süreci” olmaktan çıkıp, dinamik ve denetlenebilir bir sistem haline geliyor. Kurulan Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu, sadece bir satın alma birimi değil, aynı zamanda küresel ilaç piyasasını takip eden stratejik bir veri merkezi olarak görev yapacak.

Sonuç olarak, bu düzenleme ile ilaç tedarikinde maliyetler düşerken kalite ve hız artacak. Hastaların tedavi süreçlerinin aksamaması “temel ilke” olarak kabul edilirken, kamu kaynaklarının korunması noktasında da tavizsiz bir disiplin uygulanacak.

Kaynak: BHA