Macron 2027’de Siyaseti Bırakıyor

Fransa’nın siyasi arenasında son yıllara damgasını vuran isimlerden biri olan Emmanuel Macron, ardında oldukça tartışmalı ve bir o kadar da hareketli bir miras bırakmaya hazırlanıyor. Kıbrıs temasları sırasında geleceğine dair son derece net mesajlar veren Fransız lider, Elysee Sarayı‘ndaki görevi bittiğinde aktif siyaset sahnesinden tamamen çekileceğini duyurdu. Avrupa çapında yankı uyandıran bu önemli Haber, kıta siyasetinde şimdiden yepyeni bir dönemin ayak seslerini haber veriyor.

Bir Dönemin Sonu: Siyasete Kesin Veda

Aslında bakarsanız, Fransa Cumhurbaşkanı‘nın aldığı bu radikal karar, Avrupa Birliği içindeki dengeleri yakından takip eden uzmanlar için çok da büyük bir sürpriz sayılmayabilir. Lefkoşa’da üniversite öğrencileriyle bir araya geldiği samimi ortamda, 2027 yılı ve sonrasına dair şahsi planlarını paylaşan Macron, kariyer rotasında aktif siyasetin artık kesinlikle yer almadığını vurguladı. Bu gelişme, uluslararası ajansların günlük olarak geçtiği sıradan bir Haber olmanın çok ötesinde, küresel siyaset sahnesinde bir devrin kapanışını temsil ediyor.

Öğrencilerin yönelttiği soruları yanıtlarken kullandığı “Siyaset benim için bir dönemdi” ifadesi, aslında onun bürokratik geçmişinden gelen pragmatik ve çözüm odaklı yapısını özetliyor. “Daha önce siyaset yapmadım, sonrasında da yapmayacağım” şeklindeki sözleri, Fransız siyasi tarihinde eşine oldukça az rastlanır bir duruş. Genellikle makamı bırakan liderlerin ya meclis çatısı altında ya da çeşitli uluslararası komisyonlarda görev almaya devam ettiğini görürüz. Ancak o, cumhurbaşkanlığı makamından ayrıldıktan sonra tamamen farklı bir alana yönelmeyi hedefliyor.

Liderliğin Zorlukları ve Bilanço Kavramı

İki dönemlik yoğun ve yıpratıcı bir yönetimin ardından, görev süresinin son çeyreğine giren bir liderin psikolojisini iyi anlamak gerekiyor. Ekonomik reformlar, sokakları savaş alanına çeviren Sarı Yelekliler protestoları, küresel salgın dönemi ve hemen ardından patlak veren bölgesel krizler… Tüm bu olaylar zinciri, liderin omuzlarına çok ağır bir yük bindirdi. Bu süreçte yaşananları sadece yüzeysel bir dış politika Haber bülteni gibi okumamak lazım; arka planda sürekli kriz yönetimi gerektiren bir yönetim mekanizması işliyor.

Kendisinin de açıkça ifade ettiği gibi, bu üst düzey görevin en zor yanı “bilanço ile ilerlemek”. Yani bir yandan geçmişte başarıyla uygulanan politikaları halka anlatıp korumaya çalışırken, diğer yandan yapılan hatalı hamleleri telafi etmeye çabalamak muazzam bir efor istiyor. Siyasi gelişmeleri derinlemesine analiz ettiğimizde, bu dengeleme çabasının ne denli büyük bir zihinsel enerji gerektirdiğini daha net kavrıyoruz.

[EDİTÖRÜN NOTU / BUNU BİLİYOR MUYDUNUZ?]

• İki Dönem Kuralı: Fransa’da cumhurbaşkanları art arda en fazla iki dönem (toplam 10 yıl) görev yapabilmektedir. Bu kısıtlama, 2008 yılında gerçekleştirilen anayasa değişikliği ile güvence altına alınmıştır.
• En Genç Lider: Emmanuel Macron, 2017 yılında ilk kez seçildiğinde sadece 39 yaşındaydı ve Napolyon Bonapart’tan bu yana Fransa’nın başına geçen en genç devlet başkanı unvanını elde etmişti.
• Beşinci Cumhuriyet: Mevcut Fransız yönetim sistemi, 1958 yılında Charles de Gaulle tarafından kurulan ve yürütme erkine oldukça geniş yetkiler tanıyan Beşinci Cumhuriyet anayasasına dayanmaktadır.

Tutku ve Değerler Mücadelesinin Ardından

On yıllık bir iktidar serüveninin ardından, koltuğunu devretmeye hazırlanan bir devlet adamının iç dünyası her zaman karmaşıktır. Macron’un Lefkoşa’daki gençlere verdiği bu şeffaf yanıtlar, siyasete dışarıdan girmiş bir teknokratın samimi itirafı niteliğini de taşıyor. Kendi ifadeleriyle, geride bıraktığı on yıllık hizmet sürecini bir “tutku” olarak nitelendiriyor. Siyaseti hiçbir zaman ömür boyu sürecek mesleki bir unvan olarak görmediği açık. Bu tutum, yerleşik düzenin alışkın olduğu profesyonel politikacı profilinden tamamen ayrışıyor. Sadece kendi ülkesi için değil, Avrupa’nın ortak değerleri için verdiği bu zorlu mücadele, şüphesiz tarih kitaplarında çok farklı perspektiflerden değerlendirilecektir.

Elbette bir devlet başkanının emeklilik kararı gibi köklü değişimler, basın organlarında sıklıkla flaş Haber olarak yer bulur. Ancak biz meseleye sadece bugünün sıcak gelişmesi olarak değil, yarının geniş çaplı Avrupa vizyonu açısından bakmalıyız. 2027 yılında koltuğunu devredecek olan bir liderin ardından, yalnız Fransa’nın yeni rotası değil, aynı zamanda Kıta Avrupası’nın tüm siyasi kaderi ve entegrasyon süreçleri yeniden şekillenecek. Elysee Sarayı’nın yeni sakini, Macron’un bıraktığı bu ağır bilançoyu omuzlayabilecek mi?
Fransa Siyasetinde 2027 Sonrası Beklentiler ve Senaryolar

Açık konuşmak gerekirse, Emmanuel Macron gibi dominant bir figürün sahneden çekilecek olması, Fransa siyasetinde devasa bir boşluk yaratacak. Bizim buralardan bakınca, bir liderin kendi isteğiyle, hem de yaşça henüz çok genç sayılabilecek bir dönemde “Artık yokum” demesi pek alışık olduğumuz bir durum değil. Ancak Avrupa demokrasilerinde ve özellikle Fransız siyasi kültüründe, liderlerin zamanı geldiğinde köşelerine çekilebilmesi, sistemin kendi kendini yenileyebilmesi açısından hayati bir önem taşıyor. 2027 seçimlerine doğru geri sayım başlarken, ana akım medyaya düşen her siyasi Haber, aslında bu büyük boşluğun kimin tarafından ve nasıl doldurulacağına dair ipuçları barındırıyor.

Şunu unutmamak lazım; Macron, geleneksel sağ ve sol partilerin çöküş yaşadığı bir dönemde, tam merkezden çıkarak kendi siyasi hareketini kurmuş ve büyük bir seçim zaferi elde etmişti. Şimdi onun gidişiyle birlikte, kurduğu merkez blok büyük bir varoluşsal krizle karşı karşıya kalabilir. Siyasi yelpazenin her iki ucunda da pusuda bekleyen güçlü aktörler var. Gündemi meşgul eden asıl soru, merkez siyasetin bu fırtınayı tek parça halinde atlatıp atlatamayacağıdır.

Aşırı Sağın Yükselişi ve Merkez Siyasetin Sınavı

Bugün Avrupa siyasetini yakından izleyen herhangi bir uzmana sorsanız, size ilk söyleyeceği şey aşırı sağın önlenemez yükselişi olacaktır. Macron’un iki dönem boyunca en büyük rakibi olan ve her seçimde oy oranını istikrarlı bir şekilde artıran Marine Le Pen ve ekibi, 2027 için şimdiden en güçlü aday konumunda. Yıllarca Cumhuriyetçi cephe adı verilen, sağcıların ve solcuların sırf aşırı sağı engellemek için birleştiği o görünmez duvar, son seçimlerde oldukça büyük çatlaklar verdi.

Geleneksel partilerin yaşadığı temsiliyet krizi, halkın elitlere olan öfkesi ve göçmen karşıtlığı gibi popülist söylemler, radikal hareketlerin yelkenlerini dolduruyor. Macron’un siyaseti bırakacağı yönündeki bu kesin Haber, muhalefet cephesinde şüphesiz büyük bir sevinçle ve “Zamanımız geldi” düşüncesiyle karşılanmıştır. Ancak Fransız seçmen davranışı her zaman sürprizlere gebedir. Yeni bir merkez adayın ortaya çıkıp çıkmayacağı veya sol ittifakın kendi içindeki anlaşmazlıkları çözüp güçlü bir vizyon ortaya koyup koyamayacağı, ülkenin kaderini belirleyecek.

Avrupa Birliği İçin Macron Ne İfade Ediyordu?

Meseleyi sadece Fransa’nın iç sınırlarıyla kısıtlamak, olayın ciddiyetini anlamamıza engel olur. Çünkü Emmanuel Macron, göreve geldiği ilk günden itibaren her zaman tutkulu bir Avrupa Birliği savunucusu oldu. İngiltere’nin Birlik’ten ayrılış süreci olan Brexit sonrasında, Avrupa’nın yeniden toparlanması ve küresel bir güç olarak varlığını sürdürebilmesi için en çok çabalayan liderlerin başında geliyordu. Onun sık sık dile getirdiği “Avrupa’nın stratejik otonomisi” kavramı, aslında kıtanın ABD’ye veya Çin’e bağımlı olmadan kendi savunma sanayisini, enerji politikalarını ve dış politikasını bağımsız bir şekilde yürütebilmesi hayaliydi.

Bu vizyon doğrultusunda atılan adımlar, Brüksel koridorlarında her zaman en çok konuşulan Haber başlıklarından biri oldu. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşının patlak vermesiyle birlikte, Avrupa’nın güvenliği konusu bir numaralı gündem maddesi haline geldiğinde, gözler hep Elysee Sarayı’na çevrildi. Macron’un diplomatik trafiği, bazen eleştirilse de, Birlik içinde bir denge unsuru yaratıyordu. Şimdi onun 2027’de sahneden çekilecek olması, Brüksel‘de derin bir endişe yaratıyor olabilir. Çünkü böylesine entegrasyon yanlısı ve inisiyatif almaktan çekinmeyen bir liderin eksikliği, Birliğin karar alma mekanizmalarını yavaşlatabilir.

Almanya-Fransa Ekseni ve Yeni Liderlik Arayışı

Bilirsiniz, Avrupa Birliği’nin motor gücü her zaman Almanya ve Fransa arasındaki uyuma bağlıdır. Angela Merkel’in siyaseti bırakmasının ardından Almanya’da yaşanan koalisyon hükümeti sancıları ve Olaf Scholz’un liderlik tarzı, eksenin ağırlık merkezini ister istemez Paris’e doğru kaydırmıştı. Fransa-Almanya ilişkileri zaman zaman ekonomik vizyon farklılıkları veya enerji stratejileri (özellikle nükleer enerji konusunda) nedeniyle gerilse de, günün sonunda iki ülke kıtanın istikrarı için uzlaşmak zorundaydı.

Eğer 2027’de Fransa’nın başına Avrupa şüphecisi (Eurosceptic) bir lider geçerse, bu sadece bir iktidar değişimi Haberi olmaktan çıkar, tüm kıta için bir kabusa dönüşebilir. Ortak pazarın işleyişinden tutun da, ortak para birimi Euro’nun istikrarına kadar pek çok yapısal sorun gün yüzüne çıkar. Bu yüzden Macron’un yerini alacak ismin kim olacağı, en az Fransızlar kadar Almanları, İtalyanları ve İspanyolları da yakından ilgilendiriyor.

Ekonomi, Protestolar ve İç Politika Mirası

Peki, aktif siyaseti bırakmaya hazırlanan lider, kendi ülkesinde nasıl bir miras bırakıyor? Şunu net bir şekilde ifade edelim; ekonomik reformlar yapmak, hele ki Fransa gibi sendikal kültürün ve sokak protestolarının çok güçlü olduğu bir ülkede reform yapmak, adeta ateşten gömlek giymektir. Göreve geldiğinde işsizlik oranlarını düşürmeyi, vergi sistemini basitleştirmeyi ve ülkeyi yabancı yatırımcılar için daha cazip hale getirmeyi vaat etmişti. Belirli ölçülerde bu makroekonomik hedeflere ulaşıldı; istihdam arttı, teknoloji ve inovasyon alanında önemli yatırımlar ülkeye çekildi.

Ancak bu neoliberal politikalar, toplumun alt ve orta kesimlerinde ciddi bir rahatsızlık yarattı. Akaryakıt zamlarına tepki olarak başlayan ve aylar boyunca ülkeyi felç eden Sarı Yelekliler (Gilets Jaunes) eylemleri, onun cumhurbaşkanlığı döneminin en büyük krizi olarak tarihe geçti. Sokakların alev alev yandığı o günlerde, her akşam televizyonlarda izlediğimiz her yeni Haber, toplum ile devlet arasındaki uçurumun ne kadar derinleştiğini gösteriyordu. Liderin “zenginlerin cumhurbaşkanı” olarak yaftalanması, işte tam da bu toplumsal olaylar silsilesinin bir sonucuydu.

Emeklilik Reformu ve Toplumsal Kutuplaşma

Yakın geçmişe baktığımızda ise karşımıza meşhur emeklilik reformu çıkıyor. Emeklilik yaşını 62’den 64’e çıkaran bu yasa tasarısı, milyonlarca insanı haftalarca sokaklara döktü. Gelişmiş ülkelerin çoğunda yaşlanan nüfus ve sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği gibi çok ciddi yapısal sorunlar var. Macron, bu acı ilacı içmenin zorunlu olduğunu savunarak, siyasi intihar riskini göze aldı ve yasayı meclisi bypass eden anayasal bir yetkiyle (49.3 maddesi) yürürlüğe koydu.

Bu hamle, demokratik meşruiyet tartışmalarını alevlendirdi. Bir siyasetçi için, aldığı bir kararın halkın ezici çoğunluğu tarafından reddedilmesine rağmen uygulanması, omuzlarındaki “bilanço” yükünü en çok ağırlaştıran şeydir. Lefkoşa’daki gençlere “hatalı olanları yeniden ele almak zorundasınız” derken, belki de bu toplumsal kutuplaşma sürecinde sergilediği uzlaşmaz tavrın bir özeleştirisini yapıyordu. Siyasetin doğası gereği, ekonomik doğrular ile toplumsal beklentiler her zaman uyuşmayabiliyor ve fatura en nihayetinde iktidar partisine kesiliyor.

50 Yaşında Emekli Olan Bir Cumhurbaşkanı

Tarihsel bir perspektiften baktığımızda, durumu daha da ilginç kılan bir detay var. Emmanuel Macron, 2027 yılında görev süresi dolduğunda henüz 50 yaşında olacak. Çağdaş dünya siyasetinde, özellikle ABD gibi ülkelerde 80 yaşındaki liderlerin hala iktidar mücadelesi verdiğini, gerontokrasi (yaşlılar yönetimi) tartışmalarının zirve yaptığını düşündüğümüzde, 50 yaşında bir devlet başkanının “benim siyasi kariyerim bitti” demesi gerçekten ezber bozan bir yaklaşım.

Birçok insan, uluslararası arenada bu kadar tanınan bir ismin Birleşmiş Milletler, NATO veya çeşitli küresel düşünce kuruluşlarında (think-tank) üst düzey görevler alacağını tahmin ediyordu. Ancak onun “daha önce yapmadım, sonra da yapmayacağım” çıkışı, kariyerini tamamen farklı bir yöne, belki de edebiyata, felsefeye veya tamamen sivil toplum faaliyetlerine kaydıracağının bir sinyali olabilir. Siyaseti bir “tutku” olarak tanımlayan birinin, bu tutkuyu bir anda söküp atması psikolojik olarak hiç de kolay olmayacaktır. Ancak bu kararlı duruş, siyasi etik ve makama yapışıp kalmama konusunda genç nesillere çok güçlü bir mesaj veriyor.

[EDİTÖRÜN NOTU / BUNU BİLİYOR MUYDUNUZ?]

• Siyasi Kariyer Öncesi: Emmanuel Macron, siyasete atılmadan önce önemli bir yatırım bankasında (Rothschild & Cie) çalışmış ve finans dünyasında oldukça başarılı bir kariyere imza atmıştı. Bu geçmişi, onun teknokrat kimliğini şekillendiren temel unsurlardan biridir.
• Hareketin Doğuşu: Kendi siyasi partisi olan “En Marche!” (Yürüyüş) hareketini 2016 yılında, dönemin Sosyalist Cumhurbaşkanı François Hollande’ın kabinesinde Ekonomi Bakanı olarak görev yaparken, tamamen merkezci bir “ne sağ ne sol” ideolojisiyle kurmuştur.

Tarih Onu Nasıl Yazacak?

Sonuç olarak, uluslararası kamuoyuna yansıyan bu veda niteliğindeki Haber, siyaset bilimciler ve tarihçiler için uzun yıllar boyunca incelenecek zengin bir malzeme sunuyor. Krizlerle boğuşan bir ülkede, devasa küresel dalgalanmaların yaşandığı bir on yıla liderlik etmek, şüphesiz yıpratıcı bir serüven. Hatalarıyla, sevaplarıyla, dayattığı sert ekonomik reformlarla ve küresel diplomasi vizyonuyla, modern Fransız siyasi tarihinin en nevi şahsına münhasır figürlerinden biri olarak anılacağı kesin.

Bizler gazeteciler ve araştırmacılar olarak, günlük siyasi çekişmelerin ötesine bakıp, büyük resmi görmeye çalışmalıyız. 2027 yılı sadece bir seçim yılı değil, Avrupa’nın geleceğinin yeniden yazılacağı bir dönüm noktası olacak. Elysee’nin mevcut sahibinin şimdiden valizlerini toplamaya başlaması, siyasi satranç tahtasındaki tüm taşların yerinden oynamasına neden oldu bile. Şimdi gözler, bu devasa mirasın ve ağır faturanın kimin kucağına kalacağında.