AB’den Sınır Dışı Raporu: Türkiye Üçüncü Sırada

Avrupa Birliği’nin göç politikalarında son dönemde yaşanan sertleşme, istatistiklere diplomatik bir kriz olarak yansımaya başladı. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) verileri ve sahadan gelen son raporlar, Türk vatandaşlarının Avrupa’daki statüsünün dramatik bir şekilde değiştiğini gözler önüne seriyor. Yıllardır süregelen Avrupa Birliği üyelik müzakereleri ve “aday ülke” statüsü, yerini istenmeyen göçmenler listesinde üst sıralara bıraktı. Özellikle Almanya’nın başını çektiği geri gönderme dalgasında Türkiye, savaş bölgelerini geride bırakarak listenin en tepesindeki “olağan şüpheliler” arasına yerleşmiş durumda.

Rakamların Arkasındaki Soğuk Gerçek: “Kolay Lokma” Paradoksu

Avrupa genelinde açıklanan son sınır dışı istatistikleri, yüzeysel bir bakışla Türklerin, Afganistan veya Suriye vatandaşlarından daha fazla “istenmeyen grup” olduğu izlenimini yaratıyor. Listeye bakıldığında Cezayir 12 bin 325 kişiyle birinci, Fas 6 bin 670 kişiyle ikinci sırada yer alırken; Türk vatandaşlarının geri gönderilmesi 6 bin 350 kişiyle üçüncü sıraya yükselmiş durumda. Türkiye’nin hemen arkasından ise 5 bin 280 kişiyle Afganistan ve 3 bin 935 kişiyle Suriye geliyor.

Ancak bu tablonun derinlemesine analizi, durumun sadece “istenmemekle” açıklanamayacağını, işin içinde ciddi bir bürokratik pragmatizmin yattığını gösteriyor. Uzmanlar bu durumu “Kolay Lokma Paradoksu” olarak tanımlıyor. Bir Afgan mülteciyi Taliban yönetimine teslim etmek veya bir Suriyeliyi iç savaşın sürdüğü topraklara geri göndermek, Avrupa Birliği’nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmeleri ve “Non-refoulement” (Geri Göndermeme) ilkesi gereği hukuken neredeyse imkansız. Bu noktada Türkiye, AB nezdinde “Güvenli Ülke” statüsünde kabul edildiği ve Geri Kabul Anlaşması yürürlükte olduğu için, bürokratik açıdan en “kolay iade edilebilir” kitleyi oluşturuyor. Yani rakamların yüksekliği, sadece Türklerin daha fazla suç işlediği veya düzeni bozduğu anlamına gelmiyor; Avrupa bürokrasisinin, kimi daha rahat uçağa bindirip gönderebileceğini tercih etmesiyle doğrudan ilgili bir sonuç olarak karşımıza çıkıyor.

Diplomatik Lig Değişikliği: Kimlerle Yan Yana Kaldık?

İstatistiklerin dili bazen sayısal değerlerden çok daha fazlasını, ülkelerin uluslararası arenadaki prestij kaybını fısıldar. Yayınlanan grafikte Türkiye’nin komşularına bakıldığında, Avrupa Birliği’nin Ankara’ya bakış açısındaki eksen kayması net bir şekilde görülüyor. Türkiye artık AB perspektifinde Ukrayna (2.190), Arnavutluk (2.880) veya Moldova (1.740) gibi “Potansiyel AB adayı” veya “Doğu Avrupalı komşu” kategorisinde değerlendirilmiyor.

Aksine, Türkiye’nin grafikteki yeni komşuları Cezayir ve Fas. Bu durum, Türkiye’nin Brüksel koridorlarında artık bir “Kuzey Afrikalı/Ortadoğulu Göç Kaynağı” olarak sınıflandırıldığının en somut kanıtı. Ukraynalılar ve Moldovalıların sınır dışı rakamlarının düşüklüğü, bu milletlerin sisteme bir şekilde entegre edildiğini veya tolere edildiğini gösterirken; Türklerin Fas ve Cezayir ile aynı “istenmeyenler” ligine düşmesi, diplomatik prestij açısından sayının kendisinden çok daha vahim bir tablo ortaya koyuyor.

[EDİTÖRÜN NOTU / BUNU BİLİYOR MUYDUNUZ?]

• Non-Refoulement (Geri Göndermeme) İlkesi: Uluslararası hukukun temel taşlarından biridir. Bir mültecinin, ırkı, dini, milliyeti veya siyasi görüşü nedeniyle hayatının veya özgürlüğünün tehdit altında olacağı bir ülkeye geri gönderilmesini kesin olarak yasaklar. Avrupa ülkeleri Afganları ve Suriyelileri bu yüzden kolayca gönderemezken, Türkiye “güvenli ülke” sayıldığı için bu ilke Türk vatandaşlarına uygulanmıyor.

Almanya Faktörü: Bütün Avrupa Bize Karşı mı?

Haberin satır aralarında gizlenen ve belki de tüm denklemi değiştiren en kritik detay, Almanya’nın bu istatistiklerdeki baskın rolüdür. Rakamlara genel bir Avrupa Birliği ortalaması olarak bakıldığında topyekûn bir “Türk karşıtlığı” algısı oluşsa da, verilerin röntgeni çekildiğinde sorunun merkez üssünün Berlin olduğu anlaşılıyor. Toplam 42 bin sınır dışı işleminin yaklaşık 12 bininin tek başına Almanya’dan gelmesi, istatistiksel bir sapmadan çok daha fazlasını ifade ediyor. Almanya, Avrupa’daki en büyük Türk diasporasına ev sahipliği yapan ülke olarak, göç politikalarındaki en ufak bir değişikliğin Türk vatandaşlarını doğrudan ve sert bir şekilde etkilediği ana merkez konumunda.

Berlin yönetiminin geri göndermeleri geçtiğimiz yıla oranla üç katına çıkararak 12 bin bandına taşıması, aslında Avrupa’nın genelinden ziyade Almanya’nın iç politikasındaki çalkantıların bir yansıması. Aşırı sağın (AfD gibi partilerin) yükselişi ve ekonomik durgunlukla birlikte Alman hükümetinin göç yasalarını sertleştirmesi, doğrudan bu tabloyu doğurdu. Uzmanlar, eğer Türk vatandaşlarının sınır dışı edilmesi istatistiklerinden Almanya çıkarılırsa, Türkiye’nin listedeki yerinin dramatik bir şekilde düşebileceğini belirtiyor. Yani karşımızdaki tablo, homojen bir “Avrupa Birliği sorunu” olmaktan ziyade, teknik olarak derinleşen bir “Almanya-Türkiye hattı krizi” olarak okunabilir. Bu durum, Almanya’da yaşayan veya oraya gitmeyi hedefleyen vatandaşlarımız için çemberin giderek daraldığının en somut göstergesidir.

Yüzde 15’lik Artışın Şifresi: “Siz Mülteci Değilsiniz”

Rapordaki en endişe verici verilerden biri de Türk vatandaşlarına yönelik sınır dışı kararlarındaki artış hızı. Yüzde 15 ile en yüksek artış oranının Türkiye’de görülmesi, göçün niteliğine dair Avrupa’nın bakış açısının kökten değiştiğini kanıtlıyor. Bu artışın diplomatik tercümesi oldukça net: Avrupa Birliği makamları, Türkiye’den gelen iltica başvurularını artık “politik sığınma” (political asylum) talebi olarak görmeyi reddediyor.

Yıllarca süren siyasi gerilimler nedeniyle yapılan başvurular, yerini “ekonomik göçmenlik” algısına bırakmış durumda. Fas ve Cezayir vatandaşlarının sınır dışı edilme gerekçeleri genellikle “ekonomik sebeplerle iltica reddi” iken, Türklerin de artık bu kategoriye dahil edilmesi, dosyaların içeriğine bakılmaksızın verilen “standart ret” kararlarını açıklıyor. Brüksel, Türk vatandaşlarına fiilen şunu söylüyor: “Sizin ülkenizde hayati tehlikeniz yok, gelme sebebiniz ekonomik şartlar ve biz bunu iltica sebebi olarak kabul etmiyoruz.” Bu etiketleme, gelecekte yapılacak vize başvurularını da olumsuz etkileyecek bir sicil kaydı oluşturuyor. “Politik baskı” iddiasının yerini “ekonomik arayış” damgasına bırakması, Türkiye’den Avrupa’ya gitmek isteyen eğitimli gençlerin ve iş gücünün önündeki duvarları daha da yükseltiyor.

Kağıt Üstündeki Kararlar ve Sahadaki Verimlilik Uçurumu

Raporun belki de en ironik kısmı, alınan kararlar ile uygulanabilirlik arasındaki devasa uçurumda yatıyor. Haberde belirtilen “kararların sadece yüzde 36’sının fiilen uygulanabildiği” bilgisi, Avrupa’nın sınır dışı mekanizmasının aslında ne kadar hantal işlediğini gösteriyor. Ancak burada da Türk vatandaşları aleyhine işleyen gizli bir mekanizma var.

Toplam sayı 6 bin 350 olsa da, hakkında sınır dışı kararı verilip henüz Türkiye’ye gönderilemeyen, yani teknik olarak “kaçak” duruma düşenlerin sayısı muhtemelen bu rakamın iki veya üç katıdır. Türk vatandaşlarının kimlik tespiti, kayıt sistemlerinin entegrasyonu ve pasaport verileri sayesinde diğer milletlere göre çok daha kolay yapılıyor. Bu yüzde 36’lık “başarı” oranının büyük kısmını muhtemelen Türkler ve Kuzey Afrikalılar oluşturuyor. Kimliği tespit edilemeyen, pasaportunu yok eden veya kayıt dışı kalması daha kolay olan diğer milletler bu istatistiğe tam olarak yansımazken, Türk vatandaşı sistemde “görünür” olduğu için sınır dışı işlemine en hızlı maruz kalan grup oluyor.

Sonuç olarak; Eurostat’ın açıkladığı bu veriler, Türkiye-AB ilişkilerinde yeni ve soğuk bir dönemin başladığını teyit ediyor. Türkiye’yi bir “aday ülke” olarak görmekten vazgeçip, onu Kuzey Afrika ülkeleriyle aynı kategoride, bir “ekonomik göçmen kaynağı” ve “kolay iade edilebilir lojistik merkez” olarak konumlandıran bu yeni Avrupa stratejisi, önümüzdeki yıllarda vize serbestisi hayallerinin yerini, daha sıkı sınır kontrolleri gerçeğine bırakacağının habercisi.